2026-10-21T05:17:54Zhttps://ebyu-rdlopen.rawdatalibrary.net/oai/request

oai:ebyu-rdlopen.rawdatalibrary.net:ebyu/275812026-10-20T22:46:00Zopenairedrivercom_ebyu_10007col_ebyu_25981col_ebyu_25969

Yetişkin duygusal tepkiselliğini açıklamaya yönelik bir model önerisiA proposed model for explaınıng emotıonal reactıvıty in adultsAbdullah TunçProf. Dr. Ahmet Ragıp ÖzpolatMediation activities and strategiesPersonality traitsAracılık etkinlikleri ve stratejileriKişilik özellikleriBu çalışmanın amacı, yetişkin bireylerin duygusal tepkisellik düzeylerini açıklamaya yönelik bir model sunmaktır. Önerilen modele göre kişilik özellikleri (nevrotiklik, deneyime açıklık, sorumluluk, dışadönüklük ve uyumluluk), duygusal tepkiselliği hem doğrudan hem de psikolojik belirtiler (depresyon, anksiyete ve stres) aracılığıyla dolaylı olarak etkilemektedir. Araştırma kapsamında, 18 yaş ve üzeri 503 katılımcıdan veriler toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, Duygusal Tepkisellik Ölçeği, Beş Faktörlü Kişilik Envanteri ve Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizinde normallik varsayımı ve uç değerler incelenmiş, ardından doğrusallık ve korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Duygusal tepkisellik ile dışadönüklük, uyumluluk, deneyime açıklık ve sorumluluk arasında negatif ilişki varken nevrotiklik, stres, anksiyete ve depresyon arasında pozitif anlamlı ilişki bulunmuştur. Modelin geçerliliği için AMOS programında önerilen model test edilmiş ve modelin uyum indekslerini sağladığı tespit edildikten sonra SPSS Process makrosu kullanılarak aracılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Dışadönüklük ve uyumluluğun duygusal tepkiselliği hem doğrudan hem de depresyon, anksiyete ve stres aracılığıyla dolaylı olarak etkilediği bulunmuştur. Sorumluluk, duygusal tepkiselliği doğrudan etkilemese de depresyon, anksiyete ve stres aracılığıyla dolaylı olarak etkilediği bulunmuştur. Deneyime açıklık duygusal tepkiselliği hem doğrudan hem de depresyon aracılığıyla dolaylı etkilediği bulunmuştur. Nevrotiklik ise duygusal tepkiselliği hem doğrudan hem de tüm aracı değişkenler üzerinden pozitif şekilde etkilemektedir. Ek olarak kadınların, psikolojik destek alanların ve psikolojik/psikiyatrik tanı almış bireylerin duygusal tepkisellik düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak dışadönüklük, sorumluluk, uyumluluk ve deneyime açıklık duygusal tepkisellik üzerinde azaltıcı bir etkisi varken nevrotikliğin ise duygusal tepkisellik üzerinde artıcı bir etkisi vardır. Bu bulgular, kişilik özelliklerinin ve psikolojik belirtilerin duygusal tepkisellik üzerindeki belirleyici rolünü ortaya koymaktadır.The aim of this study is to propose a model to explain emotional reactivity levels in adults. According to the proposed model, personality traits (neuroticism, openness to experience, conscientiousness, extraversion, and agreeableness) affect emotional reactivity both directly and indirectly through psychological symptoms (depression, anxiety, and stress). The study included 503 participants aged 18 and older. Data were collected using a Demographic Information Form, the Emotional Reactivity Scale, and the Five-Factor Personality Inventory. Data analysis involved checking normality assumptions and outliers, followed by linearity and correlation analyses. Emotional reactivity was negatively correlated with extraversion, agreeableness, openness to experience, and conscientiousness, and positively correlated with neuroticism, stress, anxiety, and depression. The proposed model was tested using AMOS to assess model fit indices. After confirming acceptable fit, mediation analyses were conducted using the SPSS PROCESS macro. Results indicated that extraversion and agreeableness influenced emotional reactivity both directly and indirectly via depression, anxiety, and stress. Conscientiousness did not show a direct effect but had an indirect effect through the mediators. Openness to experience affected emotional reactivity both directly and indirectly through depression. Neuroticism had a positive impact on emotional reactivity both directly and through all mediators. Additionally, women, individuals receiving psychological support, and those with a psychological or psychiatric diagnosis had higher emotional reactivity levels. In conclusion, extraversion, conscientiousness, agreeableness, and openness to experience have a reducing effect on emotional reactivity, whereas neuroticism has a strong increasing effect. These findings highlight the significant role of personality traits and psychological symptoms in understanding emotional reactivity.Erzincan Binali Yıldırım University2025Doctoral Thesishttps://rdlopen.rawdatalibrary.net/r/ebyu/27581trinfo:eu-repo/semantics/openAccessinfo:eu-repo/semantics/doctoralThesishttps://ebyu-rdlopen.rawdatalibrary.net/tr/items/ebyu/27581