Te’vîlâtü’l-Kur’ân İsimli Te’lîfinde İmam Mâtürîdî’nin Kelâmî Meselelere Yaklaşımı

İslâm düşünce tarihinde tefsir ve kelâm disiplinleri, farklı ekollerin katkılarıyla gelişmiş ve çoğu zaman birbirini besleyen iki temel alan olarak varlık göstermiştir. Nitekim bu çalışma, Mâtürîdî’nin “Te’vîlâtü’l-Kur’ân” adlı eseri çerçevesinde tefsir ile kelâm arasındaki ilişkiyi bütüncül bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Mâtürîdî’nin Kur’ân merkezli yorum anlayışı doğrultusunda tevhid, ilâhî sıfatlar, adalet, iman-amel ilişkisi, nübüvvet, âhiret ve kader gibi temel kelâmî meseleleri ele alış biçimi analiz edilmiştir. Ayrıca metin tahliline dayalı analitik bir yaklaşım çerçevesinde Mâtürîdî’nin ilgili âyet yorumları incelenmiştir. Elde edilen veriler, klasik ve çağdaş tefsir ile kelâm literatürü ışığında değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, Mâtürîdî’nin kelâmî düşüncesini Kur’ân temelli bir yaklaşımla inşa ettiğini ve kelâmı, nasların rehberliğinde temellendirdiğini göstermektedir. Mâtürîdî, başta Mu‘tezile olmak üzere farklı kelâm ekollerine yönelik eleştirilerini büyük ölçüde tefsir bağlamında geliştirerek mezhepler arası tartışmaları tefsir literatürüne yansıtmıştır. Netice olarak bu çalışma Mâtürîdî’nin tefsir anlayışı ile kelâm metodolojisi arasındaki güçlü ilişkiyi ortaya koyarak onun İslâm düşünce tarihindeki yerinin daha kapsamlı biçimde anlaşılmasına katkı sunmaktadır. Aynı zamanda tefsir ve kelâm disiplinlerinin epistemolojik bütünlüğünü vurgulayarak, Kur’ân merkezli bir kelâm anlayışının imkânlarını göstermektedir.