Türkiye’de Elektronik Kamu İhalelerinin Kamu Yönetimine Etkilerinin Değerlendirilmesi

Bu çalışma, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Türkiye’deki kamu alım sistemine getirdiği yapısal değişimi, kuramsal ilkeler ve fiilî uygulama arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Kamu alımlarının ekonomik ve yönetsel etkilerinin artması, şeffaflık, rekabet ve eşit muamele ilkelerinin uygulanma düzeyini önemli hâle getirmiştir. Çalışmada, mevzuatın öngördüğü açık ve belli istekliler usulleriyle, idarelerin uygulamada tercih ettikleri yöntemler arasındaki fark analiz edilmiştir. Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) verileri, Kamu İhale Kurumu kararları ve ikincil istatistikler kullanılarak, usul dağılımı, teklif yoğunluğu ve doğrudan temin eğilimleri değerlendirilmiştir. Yöntemsel olarak nitel metin analizi ve ikincil veri çözümlemesi bir arada kullanılmış; kamu alımlarının yalnız teknik değil, yönetişimsel bir süreç olduğu vurgulanmıştır. Bulgular, mevzuatta öngörülen rekabetçi çerçevenin uygulamada istisnalar ve doğrudan temin kullanımı nedeniyle daraldığını göstermektedir. Elektronik sistemin bilgiye erişimi artırmasına rağmen, denetim kapasitesini sınırlı biçimde güçlendirdiği saptanmıştır. OECD ve Dünya Bankası tarafından tanımlanan iyi yönetişim sütunlarıyla Türkiye uygulaması karşılaştırılmış; güçlü mevzuat yapısına karşın, kurumsal kapasite ve etik denetim boyutlarında eksiklikler belirlenmiştir. Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’nun hedeflediği şeffaflık ve rekabet ilkeleri büyük ölçüde kurumsallaşmakla birlikte, uygulama farklılıkları kamu kaynaklarının etkin kullanımını sınırlamaktadır. Tez, mevzuat ve uygulama arasındaki boşluğun nedenlerine odaklanarak, sistemin iyileştirilmesine yönelik öneriler geliştirmiştir.