Mersin’de Yaşayan Yörük Topluluklarının Sofra Kültürü: Nitel Bir Araştırma

Bu araştırmada, Mersin bölgesinde yaşayan Yörük topluluklarının sofra kültürü; göçebe yaşam pratikleri, kültürel kimlik ve miras aktarımı bağlamında incelenmiştir. Temmuz 2025'te Mut, Tarsus, Mersin ve Erdemli’de, yaşları 21 ile 93 arasında değişen ve %69,8'i kadın olan 43 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; elde edilen veriler tematik ve frekans analiziyle değerlendirilmiştir. Bulgular, Yörük mutfağının göçebe yaşam biçimiyle uyumlu biçimde şekillendiğini ortaya koymaktadır. Frekans açısından öne çıkan başlıca kategoriler ve yemekler; hamur işleri (yufka ekmek, bazlama, ıspanak böreği), çorbalar (topalak, mercimek, arabaşı), kış hazırlıkları (turşu, sebze konserveleri, tarhana), süt ürünleri (yoğurt, peynir, tereyağı) ve kümes hayvanları yemekleri (tavuk çorbası, arabaşı çorbası, tavuk dolması) olarak sıralanmaktadır. Çeşitlilik açısından en zengin kategoriler; kış hazırlıkları (n=50), sebze yemekleri (n=46) ve hamur işleri (n=42) olarak sıralanmaktadır. Kültürel sürekliliğin somut göstergeleri olarak; toplu yemek pişirme uygulamalarında beliren “Köpekçi Garı” ve “Tomgaatçı” gibi unvanlar, alan ocak ve saçayağı gibi geleneksel mutfak ekipmanlarının kullanımı ile yer sofrası düzeni öne çıkmaktadır. Çalışma, bu zengin gastronomik mirasın korunması ve sürdürülebilirliği için UNESCO somut olmayan kültürel miras kriterleri çerçevesinde belgelenmesini, coğrafi işaretle tescillenmesini ve gastronomi turizmi kapsamında değerlendirilmesini önermektedir.