KAFEİNİN AĞIZDA ÇALKALANMASININ ARALIKLI KOŞU PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜN ZAMANI

ArticleAçık Erişim

Özet

Kafeinin ağızda çalkalanmasının (KAÇ) aralıklı koşu performansı iyileştirdiğine yönelik çalışmalar literatürde yer almaktadır. Bununla birlikte, bu iyileştirme etkisinin günün farklı zamanlarında nasıl bir etki göstereceği tam olarak bilinmemektedir. Bu araştırmanın amacı, benzer sirkadiyen ritme sahip sporcularda farklı gün zamanı dilimlerinde KAÇ uygulamasının aralıklı koşu performansına etkisini incelemektir. Araştırmaya 14 sağlıklı ve kronotipleri ara tip olan amatör sporcu katılmıştır. Katılımcılar 4 farklı test protokolüne randomize bir şekilde dağıtılmış, çift kör ve çapraz döngülü bir çalışma dizaynında, sabah (10.00) ve akşam (18.00) olmak üzere 25 ml plasebo ve kafein (300 mg) solüsyonlarını 8 kez ve 5’er saniye çalkalayarak aralıklı koşu testini (Yo-Yo IRT1) tamamlamışlardır. Her bir katılımcı, sabah plasebo ve kafein çalkalama, akşam plasebo ve kafein çalkalama testlerini gerçekleştirmiştir. Testlerin sonunda katılımcıların zirve kalp atım hızları (KAH) ve algılanan zorluk dereceleri (RPE) ölçülmüştür. Koşu testlerinin sonucunda, KAÇ uygulamasının plaseboya kıyasla koşu performansı süresini artırdığı (%10) (p0.05). KAH ve RPE ölçümlerinde testler arasında anlamlı bir farklılık olmadığı da tespit edilmiştir (p>0.05). Sonuç olarak, KAÇ uygulaması plaseboya kıyasla koşu performansını artırırken, iki farklı gün zamanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yaratmamaktadır. Özellikle ara tip kronotipe sahip olan amatör sporcularda, KAÇ uygulamasının faydasını farklı gün zamanlarında görebilmek mümkün olabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

RDL Kalıcı Bağlantı (PID)
https://rdlopen.rawdatalibrary.net/r/ebyu/17147Resmi atıflarda kullanılan kalıcı adres
DOI
https://doi.org/10.33689/spormetre.1744713Yayıncı resmi DOI adresi
Tam Kayıt
AlanDeğerDil
dc.contributor.authorAKCAN, İbrahim Orkun
dc.contributor.authorKARAYIGIT, RACI
dc.contributor.authorKayabaş, Oğulhan
dc.date.accessioned2026-10-18T20:49:21.101664520Z
dc.date.available2026-10-18T20:49:21.101664520Z
dc.date.issued2026
dc.description.abstractKafeinin ağızda çalkalanmasının (KAÇ) aralıklı koşu performansı iyileştirdiğine yönelik çalışmalar literatürde yer almaktadır. Bununla birlikte, bu iyileştirme etkisinin günün farklı zamanlarında nasıl bir etki göstereceği tam olarak bilinmemektedir. Bu araştırmanın amacı, benzer sirkadiyen ritme sahip sporcularda farklı gün zamanı dilimlerinde KAÇ uygulamasının aralıklı koşu performansına etkisini incelemektir. Araştırmaya 14 sağlıklı ve kronotipleri ara tip olan amatör sporcu katılmıştır. Katılımcılar 4 farklı test protokolüne randomize bir şekilde dağıtılmış, çift kör ve çapraz döngülü bir çalışma dizaynında, sabah (10.00) ve akşam (18.00) olmak üzere 25 ml plasebo ve kafein (300 mg) solüsyonlarını 8 kez ve 5’er saniye çalkalayarak aralıklı koşu testini (Yo-Yo IRT1) tamamlamışlardır. Her bir katılımcı, sabah plasebo ve kafein çalkalama, akşam plasebo ve kafein çalkalama testlerini gerçekleştirmiştir. Testlerin sonunda katılımcıların zirve kalp atım hızları (KAH) ve algılanan zorluk dereceleri (RPE) ölçülmüştür. Koşu testlerinin sonucunda, KAÇ uygulamasının plaseboya kıyasla koşu performansı süresini artırdığı (%10) (p0.05). KAH ve RPE ölçümlerinde testler arasında anlamlı bir farklılık olmadığı da tespit edilmiştir (p>0.05). Sonuç olarak, KAÇ uygulaması plaseboya kıyasla koşu performansını artırırken, iki farklı gün zamanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yaratmamaktadır. Özellikle ara tip kronotipe sahip olan amatör sporcularda, KAÇ uygulamasının faydasını farklı gün zamanlarında görebilmek mümkün olabilmektedir.
dc.identifier.doi10.33689/spormetre.1744713
dc.identifier.eissn2717-6347
dc.identifier.endpage329
dc.identifier.issn1304-284X
dc.identifier.issue2
dc.identifier.startpage317
dc.identifier.urihttps://rdlopen.rawdatalibrary.net/r/ebyu/17147
dc.identifier.volume24
dc.language.isotr
dc.relation.ispartofSPORMETRE BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR BİLİMLERİ DERGİSİ
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectSpor Bilimleri
dc.titleKAFEİNİN AĞIZDA ÇALKALANMASININ ARALIKLI KOŞU PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜN ZAMANI
dc.typeArticle
dspace.entity.typePublication
rdl.citation.trdizin0
rdl.departmentERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ
rdl.departmentANKARA ÜNİVERSİTESİ
rdl.source.indexTRDIZIN