Parti Sistemlerinin Dönüşümündeki Faktörler: Türkiye ve İspanya Örnekleri

Türkiye ve İspanya, 20. yüzyılın son çeyreğine yeni anayasalar ve yeni seçim sistemlerini kabul ederek girmiştir. İki ülkede de yasa yapıcılar, seçim sistemlerinin parti sistemlerini şekillendirebileceği tezinden hareketle siyasal sistemi merkezde toplamaya dönük bazı yasal düzenlemeler yapmışlar ve bir süre boyunca bu hedefleriyle uyumlu seçim sonuçları ortaya çıkmıştır. Böylece literatürde Duverger yasası olarak bilinen seçim sistemlerinin parti sistemlerini dönüştürdüğü tezi bir süreliğine doğrulanmıştır. Ancak iki ülkede de sonraki dönemlerde seçim sistemleri dönüşmese dahi parti sistemlerinde dönüşümlerin olduğu görülmüştür. Bu çalışmada, bu gerçeklikten hareketle seçim sistemlerinde yapılan değişikliklerin parti sistemini doğrudan ve hızlı biçimde değiştirebileceği kabul edilerek, sosyokültürel ve ekonomipolitik sebeplerle seçim sistemleri değiştirmeden de parti sistemlerinin değişebileceği iddia edilmektedir. Bu iddia Türkiye ve İspanya örneklerinde var olan etnokültürel ve (etno)dinsel hareketlerin ekonomik kriz anlarında seçim yasalarına ihtiyaç olmaksızın parti sistemlerini değiştirmesi üzerinden tartışılmaktadır