Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları

Bu çalışma, Osmanlı kanunnameleri ve şer’iye sicilleri bağlamında Osmanlı ceza hukukundaki tazir cezalarına odaklanmaktadır. Tazir suç ve cezaları; Şari’in hakkında, Kur’an-ı Kerim veya hadis-i şeriflerle belirli bir ceza tespit etmediği, ancak toplumda karmaşaya neden olduğu için Şari’ tarafından yasaklanmış olan suçlardır. Osmanlı hukukunda Tanzimat dönemine kadar tazir suç ve cezalarının düzenlenmesi umumi kanunnameler yoluyla olmuştur. Tanzimat döneminde ise 1840, 1851 ve 1858 yıllarında üç tane ceza kanunnamesi çıkarılmış ve tazir suç ve cezaları bu kanunnamelerde düzenlenmiştir. Osmanlı’da, tazir cezası olarak da “ölüm”, “hapis cezası (hapis cezasının özel infaz şekilleri olan kürek cezası, pran- gabentlik cezası ve kalebentlik cezası)”, “para cezaları”, “darb (sopa) cezası”,“sürgün cezası” gibi cezalar verilmiştir. Ayrıca çok sayıda şer’iye sicilinden an- laşılacağı üzere yukarıda bahsedilen ve bunlardan ayrı çeşitli tazir cezaları sıklıkla uygunsuz eylemi gerçekleştirene verilmiştir. Bu çalışma, önce İslam ceza huku- kunun genel özelliklerini ile had-kısas-tazir suçlarının sınıflandırılmasını ve esa- sen Osmanlı dönemindeki tazir suç ve cezalarını bilhassa kanunnameler ve şer’iye sicillerinden yararlanarak sınırlandırıp incelemektedir. Çalışmada varılan sonuç yapılan hukuki düzenlemeler ile uygulamanın sıklıkla birbiriyle uyum içinde ol- duğu yönünde olmuştur.