Öztürk, Selime; Can, Adem

Roman sanatında kişilerin kendi gerçek psikolojileriyle var olmaları gerekir. Aksi takdirde bu kişilertutarsız olmaktan kurtulamazlar. Kahramanların kişilik gelişiminin gerçekçi olması romanınbaşarısını doğrudan etkiler. Dünya edebiyatlarındaki büyük romanların önemli kahramanlarıpsikolojik gerçeklikleriyle bilinir. Türk romanının başarılı yazarları da kahramanlarının psikolojikgerçekliğine itina göstermişlerdir. Ancak edebiyatımızda kadın psikolojisini gerçekçi bir biçimdeişleyen romancı sayısı fazla değildir. Bu konuda kadın yazarlarımız daha şanslı sayılır. SamihaAyverdi, romanlarında kadın konusuna hususi bir yer veren yazarlarımızdandır. Bu çalışma SamihaAyverdi’nin romanlarındaki dindar ve muhafazakâr kadınların psikolojik gerçekliğini konualmaktadır. Ayverdi’nin dindar ve muhafazakâr kadın kahramanları münevver kişilerdir.Maneviyatları güçlü ve ideal tiplerdir, ananevi terbiye ile yetişmişlerdir. Bu sebeple Ayverdi’ninkendisini de temsil ettikleri söylenebilir. Samiha Ayverdi hem kadın yazar olması hem deromanlarında kadına özel bir mesuliyet yüklemesi bakımından dikkate değer bir yazardır. Onunromanlarında düz ve menfi tiplerin psikolojisini psikanalistik yöntemlerle izah etmek mümkündür.Ancak mütedeyyin ve münevver kadınların psikolojisini psikanalizmle incelemek zordur. Bununyerine klasik İslam düşüncesindeki ilm-i nefs öğretisine müracaat edilebilir. Zira bu kadınlarınkişiliklerinde terbiye belirleyici bir rol oynar. Bu çalışmada Samiha Ayverdi’nin romanlarıdakimünevver kadın tipinin psikolojik gerçekliği ortaya konmaya çalışılmıştır. Bunun için hempsikanalizme hem de ilm-i nefs bilgisine müracaat edilmiştir. Ayverdi’nin hususi bir maksatla idealizeettiği söz konusu kahramanlar okurun dikkatini tasavvuf terbiyesinin insan yetiştirmektekiüstünlüğüne çekmektedir.