Alici, Mustafa

XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren antropolojiden ayrışarak başlangıçta, Almanca resmi adıyla Religionswissenchaft (Din Çalışması) ismini alan Dinler Tarihi, modern zamanların bilimi olarak ortaya çıkıp teorik açıdan güçlenerek normatif olmayan, filoloji ve kutsal metinlere dayalı din olgusunu, dinleri ve din fenomenlerini mukayeseli tarihsel yaklaşımıyla inceleyen bir bilim olarak belirdi. Dinler Tarihi, her zaman olduğu gibi çağının parametrelerindeki değişimlere uygun olarak eleştirel bir bilim olarak, günümüzde ön-ek olarak kabul edildiği yenilik odaklı çoklu yöntemsel yaklaşımların, konuların, sorunların ve gelecek perspektiflerinin değişim gösterdiğinin gayet farkındadır. Bu makale, bilhassa Eliade sonrası (Post-Eliaden) yeni dönemde Dinler Tarihi’ni etraflıca yeniden gözden geçirerek güncellemek niyetindedir. Biz öncelikle disiplinin çok isimli kimliğini, interdisipliner olmaktan hibrit disipline dönüşümleri, inanç ve gelenekleri inceleyen tarihsel mukayese ve fenomenolojik yöntemlere daha fazla eklektik ve sentetik formlarla yeni mukayesecilik bilişsel ve neo-feminist yönelimlere sahip çoklu metodolojiye yaklaşımları işleyeceğiz. Modern dönemde yerellik ile evrensellik arasında salınım gösteren Dinler Tarihi çağdaş dönemde eleştirel kimliğiyle hareket eden, sorgulayan hatta meydan okuyucu şekilde dönüştürerek yol alan “her yerdeliğini” çok kültürlü ve dinamik ilişkileriyle sergileyeceğiz. Bunlara bağlı olarak alandaki değişen terminolojik diliyle gittikçe genişleyen “akademi politiğini” yansıtan problemleri hakkındaki değişen bakış açılarına değineceğiz. Son olarak disiplinin önündeki coşkulu, yankı verici ve sonsuzluk kazandırıcı geleceği hakkında öngörülerde bulunacağız.

Alici, Mustafa

Çağımız her zamankinden daha fazla eleştirel kimliğiyle devamlı geleceği inşa edici, geleneksel açıdan insan doğasını yapılandırmasını bilhassa modern insan karşıtlığı üzerinden dindar bireyi daha fazla belirginleştirici ve “olumlayıcı” bir karakterde sağlamaktadır. Genel olarak insanlık, gelecek bağlamında kendi doğasının tamamen imhası yerine biyo-dijital açıdan yeni trans/post-human teknolojilerin devraldığı veya en iyimser haliyle insan kapasitesinin buna göre modifiye edildiği sonunda “aşırı mükemmelleştirilmiş beşeri gelecek” inşasına doğru yarınlara doğru ilerlemektedir. Yeni dini hareketler(YDH) bağlamında düşünüldüğünde; geleceğin “inanç dünyasında” Ortodoks olmayan görüşler, sıradışı tefsirler, olağanüstü dindarlıklar, distopya idealler revaç bulabilecektir. Buna ilave olarak geleneksel inançların son gün gelecek tasavvurları yerine şimdiki zaman odaklı, daha ayrıntılı ve iyi taranmış gelecek kurguları, Tanrı sözü veya din kurucularının mukaddes beşeri sözleri yerine daha minimal misyo-politik lider söylemleri, “yazar”, “metin” ve “okuyucu” üçlü klasik yorum bilgisi yerine “muhatap” ,”uygulayıcı”, “yorumcu” olarak dindarın birikimci hermenötiği hedeflenecektir. Son olarak şimdiden farklı olarak geleceğin parçalı ve hareketli din dünyasında mega dini kurum veya makro görsel otoriter yapılar yerine daha fazla acıların hafifletildiği, daha fazla mutluluğun öne çıkarıldığı mikro medyatik akışkanlıklar öne çıkabilecektir.