Akın, Hüsrev

Bu çalışma, Yusuf Ziya Ortaç’ın Türk tiyatrosunda önemli bir dönüm noktası kabul edilen Binnaz piyesi ile Victor Hugo’nun Fransız romantizminin önde gelen yapıtlarından Marion de Lorme arasındaki edebî ilişkiyi kapsamlı bir karşılaştırmalı analizle incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, Binnaz’ın edebî kökenlerini somut verilerle ortaya koyarak, eserin özgün bir telif mi yoksa sistematik bir adaptasyon mu olduğunu güçlü kanıtlarla açığa kavuşturmaktır. Bu doğrultuda her iki piyesin olay örgüsü, karakter arketipleri, tematik örüntüleri ve yapısal özellikleri metin temelli bir yöntemle derinlemesine çözümlenmiştir. Yapılan karşılaştırmalı incelemeler, iki eser arasında karakterlerin ahlaki duruşlarından olayların trajik düğüm noktalarına kadar şaşırtıcı derecede büyük ve yapısal benzerlikler olduğunu net bir şekilde göstermiştir. Kahramanın farkında olmadan müstakbel rakibini bir tehlikeden kurtarması, kamusal alandaki çatışma sonrası idam cezası alması, nüfuzlu kişiler aracılığıyla af aranması ve nihayetinde sunulan af imkânını reddederek ölüme gönüllü yürümesi gibi kritik kurgusal aşamalar her iki piyeste birebir örtüşmektedir. Beş perdelik Fransızca metnin üç perdeye indirgenmesi, birtakım teknik kusurlara, mantıksal uyumsuzluklara ve dramatik aksaklıklara yol açmıştır. Sonuç olarak, elde edilen bulgular ışığında Binnaz’ın vakası ve kurgusu bakımından Marion de Lorme’dan yapılmış sistemli bir adaptasyon olduğu saptanmıştır. Buna karşın yapıt, Batı temelli bu kurgusal yapıyı Türkçülük akımının dilde sadeleşme ideali ve millî vezin olan hece vezniyle başarıyla birleştirmiştir. Darülbedayi’de heceyle sahnelenen ilk yerli piyes olma unvanını taşıyan Binnaz, konusu itibarıyla bir uyarlama olsa da bu kültürel yerlileştirme çabası ve biçimsel yenilikçiliği ile Türk tiyatro tarihindeki öncü, kurucu ve sarsılmaz değerini korumaktadır.

Naldan, Funda; Seçkın, Selçuk

Cam􀵴, Erz􀵴ncan’ın Refah􀵴ye 􀵴lçes􀵴ne bağlı Yazıged􀵴ğ􀵴 köyünde bulunmaktadır. G􀵴r􀵴ş kapısı üzer􀵴ndek􀵴 􀵴nşa k􀵴tabes􀵴ne göre Bahr􀵴ye Nazırı Hasan Hüsnü Paşa tarafından 1893 yılında yaptırılmıştır. 1891 yılından önce cam􀵴n􀵴n 􀵴nşası 􀵴ç􀵴n projes􀵴 Bahr􀵴ye Nazırı Hasan Hüsnü Paşa tarafından hazırlanmış, ancak gerekl􀵴 olan araç ve gerec􀵴n olmadığı 1891 yılında Nezaret􀵴- Umur-ı Bahr􀵴ye (Den􀵴z İşler􀵴 Bakanlığı) tarafından b􀵴ld􀵴r􀵴lm􀵴şt􀵴r. Daha sonra cam􀵴 bu köyde b􀵴r 􀵴ht􀵴yaç olması üzer􀵴ne 1893 yılında tamamlanmıştır. Cam􀵴 d􀵴kdörtgen plan özell􀵴ğ􀵴nde olup düz ahşap tavan 􀵴le örtülüdür. 16 adet ahşap ayak tarafından üst örtü desteklenmekted􀵴r. Orta bölümde bulunan ahşap ayaklar üzer􀵴nde bulunan yastıklarda ahşap oyma tekn􀵴ğ􀵴 􀵴le yapılmış madalyona benzer süsleme bulunmaktadır. Son cemaat yer􀵴 bulunmayan cam􀵴n􀵴n kuzey bölümüne sonradan g􀵴r􀵴ş mekanı eklenm􀵴şt􀵴r. Cam􀵴, beton harç 􀵴le sıvandığından duvar örgüsü görünmemekted􀵴r. Ancak beden duvarlarındak􀵴 sıva 􀵴zler􀵴 ve dökülmelerden anlaşılacağı üzere kesme taş malzeme 􀵴le kaplanmıştır. Har􀵴m kapısı ve pencere söveler􀵴nde de kesme taş malzeme kullanılmıştır. Güney yönde yer alan m􀵴hrap, sonradan yağlı boya 􀵴le boyanmıştır. M􀵴nber sonradan eklenen yen􀵴 b􀵴r unsurdur. Kuzeyde batı yönden merd􀵴venle çıkılan kadınlar mahf􀵴l􀵴, doğu-batı doğrultuda uzanmaktadır. Cam􀵴n􀵴n plan ve m􀵴mar􀵴 özell􀵴kler􀵴, Erz􀵴ncan 􀵴l􀵴ndek􀵴 cam􀵴 m􀵴mar􀵴s􀵴 􀵴le paralell􀵴k göstermekted􀵴r. Osmanlı Dönem􀵴nde 􀵴nşa ed􀵴len bu cam􀵴ler küçük boyutlu, sade ve bas􀵴t b􀵴r m􀵴mar􀵴ye sah􀵴pt􀵴rler. Yapılan çalışmada yapı hakkında, Başbakanlık Osmanlı Arş􀵴v􀵴’nde bulunan belgeler değerlend􀵴r􀵴lerek ve yapının günümüzdek􀵴 durumu, plan ve m􀵴mar􀵴 özell􀵴kler􀵴 değerlend􀵴rmeye alınmıştır. Yapının 􀵴nşa sürec􀵴, 􀵴nşa k􀵴tabes􀵴 ayrı başlıklar hal􀵴nde 􀵴ncelenm􀵴şt􀵴r. Keş􀵴f defter􀵴nde bulunan projede yer alan plan, kes􀵴t g􀵴b􀵴 b􀵴lg􀵴lere çalışmada yer ver􀵴lm􀵴ş olup mevcut cam􀵴 􀵴le benzer ve farklı özell􀵴kler􀵴 ele alınmıştır. Son cemaat yer􀵴 ve tabuthane bölümünün olmayışı, ahşap m􀵴naren􀵴n konumu, pencere ve ahşap taşıyıcı sayılarındak􀵴 farklılıklar d􀵴kkat􀵴 çeken unsurlardır. Erz􀵴ncan 􀵴l􀵴ne bağlı Refah􀵴ye, Erz􀵴ncan-S􀵴vas karayolu üzer􀵴nded􀵴r. Refah􀵴ye, 1872 yılına kadar Osmanlı 􀵴dar􀵴 taks􀵴matında “Gercan􀵴s” 􀵴sm􀵴 􀵴le anılmıştır. Gercan􀵴s, önceler􀵴 Kemah’a bağlı b􀵴r nah􀵴ye 􀵴ken sonradan Erz􀵴ncan Sancağına bağlanmış ve günümüze Refah􀵴ye kazasının merkez􀵴 olarak gelm􀵴şt􀵴r. Köyün ne zaman kurulduğu b􀵴l􀵴nmemekted􀵴r. Kayıtlarda köyün 􀵴sm􀵴 “Pusans”, “Posans” olarak geçmekted􀵴r. Köy, Refah􀵴ye 􀵴lçe merkez􀵴ne 25 km. uzaklıkta bulunmaktadır. Günümüzde 􀵴badete açık olan cam􀵴 oldukça bakımsız bırakılmış ve restore ed􀵴lmeye 􀵴ht􀵴yaç duymaktadır. Cam􀵴n􀵴n korunması, m􀵴mar􀵴s􀵴ne uymayan eklent􀵴ler􀵴n kaldırılarak özgünlüğünün korunması gerekmekted􀵴r.

Naldan, Funda

Kemaliye district of Erzincan is 144 km. distance from the city center . After the conquest of Anatolia by the Turks, the district remained under the conrol of the Anatolian Seljuks, İlkhans and Akkoyuns. The district, which is parallel to the river on the west coast of the Euphrates Valley, reflects the 19th century physical structure of the Ottoman Period. Orta Mosque is located on the slope from north to south near Kadı Lake in the district. The Mosque Orta (Orta Cami) in Kemaliye district of Erzincan City, has a rectangular plan, covered by a dome with in central part. Its eastern and western spaces are covered by a flat wooden ceiling and there is in the north the narthex. The mihrab niche on the southern is overflow. In the document of the Directorate General of Foundations dated 1985, the building material of the mosque is referred to as rough stone. It is seen that cutting stone is used as covering material. The windows on the facades have a pointed arch. There is no inscription of the mosque. The building known as Orta Mosque should been built by Kiremitçi Mustafa Aga according to the archive records. In the Ottoman Archives of the Prime Ministry, the name of the mosque is called “Selatin, Orta Mosque, Kurşunlu”. Based on the archival records, the architectural features of the mosque, the building will be dated to the 17th century. In this study, the archival photographs of General Directorate of for Foundations will be utilized hand carved ornaments of the mosque will be analyzed in terms of style characteristics and they will be tried to be evaluated in terms of technique and composition. The decorations of the mosque that have been discussed have not been subject to a publication before. Our aim is to identify the ornaments in the Anatolian wall painting in a detailed way. The mosque had hand carved ornaments applied on plasters where we were seeing westernization period effects. But incorrect repairs made in time prevented these ornaments to reach to our days. Cypress and fruittrees, crimson flowers, buds of roses, medallions, tassels, C and S curves, in addition oil lamps and columns are descriptions utilized in star-crescent ornaments. The colors as mustard yellow, blue, green, red, orange and black are used. The ornaments seen in this mosque has different ornaments in style from the ones in İstanbul but not in understanding. Still life orland scape pictures, seen in different regions of Anatolia, are not applied in this mosque. We can understand that those working there were region local masons because were mark some disproportions and feebleness and they were not perfect. In this small town of Erzincan, it is also important that art has been reduced to the public level and find a special place in public art. We can date these ornaments to the 19th century having regard to the epitaph dated 1884-86 and the style characteristics.