Karaağaç, Osman

İnsanlar toplum halinde yaşamaya başladığı günden beri ferdin ve toplumun huzur ve refahı için bir takım ilkeler oluşturmuştur. Yazılı olan kuralların dışında toplumun kahir ekseriyeti tarafından benimsenen sözlü ve geleneksel değerler vardır. Bunlar etik değerlerdir. Etik değerlerin amacı insanın mutlu olmasını sağlamaktır. Amaç birlikteliğine rağmen etik değerlerin içerik ve yapısı itibariyle farklılıklar gözlemlenmektedir. Tanrısal etik anlayışını benimseyenler onun normatifliğini, insan merkezli olduğunu iddia edenler ise onun descriptif olduğunu savunmaktadırlar. Bu nedenle etik anlayışı üzerinden genel bir uzlaşı zor görünmektedir. Son zamanlarda dile getirilen yeni bir yaklaşıma göre ise etik değerler, yaşam gibi evrilerek ortaya çıkmıştır. Charles Darwin ve Richard Dawkins’e göre etik değerler başlangıç itibariyle hayvanların sahip olduğu özelliklerdir. Özellikle yardım etme duygusu birçok hayvanda gözlemlenmektedir. İnsanda etik değerler olarak nitelendirilen davranışları hayvanlardan almış, tecrübesi sonucunda onları geliştirerek bugünkü halini almasını sağlamıştır. Bu çalışmanın amacı evrimcilerin iddialarının temellerini sorgulamak ve insanlığa ne derece huzur getirip getiremeyeceğini tespit etmektir.

Önal, Ramazan

Bu araştırmada 1250-1517 yılları arasında İslam coğrafyasının önemli merkezlerinde hüküm süren Memlükler dönemi şairleri ele alınmıştır. Yaklaşık üç asır süren Memlük dönemi saltanatı, İslam peygamberi Hz. Muhammed (SAV) döneminden günümüze kadar İslam kültür mirasının gelişimi açısından en önemli tarihi dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir. Memlükler dönemi, genel itibarıyla İslâmî ilimlerin tamamında önemli gelişmelerin yaşandığı İslam bilim ve sanat tarihinin en parlak dönemlerinden birisi olmuştur. Özel olarak ise dil, şiir ve edebiyat gibi alanlarında pek çok önemli eser Memlük döneminde insanlığa kazandırılmıştır. Bu dönem, ilmi ve edebi alanlarda kitap yazım çalışmalarının en yoğun olduğu dönemlerden biridir. Aynı zamanda edebi sanatların ve şiir türlerinin yüksek seviyelere ulaştığı, medih, gazel, hiciv, tenkit ve hamaset şiirlerinin çeşitleri bütün zenginlikleriyle kullanıldığı ve şairlerin sultanları olarak kabul edilen birçok ustanın yetiştiği bir dönemdir. Ayrıca bu dönemde ilimle uğraşan hemen herkes kısmen de olsa şiir ve edebiyatla da ilgilenmişlerdir. Bu nedenle çalışmada, bütün şiir yazanlar değil özellikle daha çok belirgin şair kimliğiyle öne çıkanların hayat hikâyeleri ele alınmıştır. Bildiğimiz kadarıyla ülkemizde bir bütün olarak Memlük dönemi şairleriyle ilgili bağımsız bir çalışma şu ana kadar yapılmamıştır. Bu nedenle bu araştırmada Memlükler döneminde Memlük devletinin hâkim olduğu coğrafyada yaşamış ve bir şekilde Memlük devletiyle irtibat sağlamış olan şairlerin kısaca hayat hikâyeleri, eserleri ve öne çıkan yönleri incelenerek bu alandaki literatürde var olan boşluğun kapanmasına katkıda bulunulmuştur.

Şen, Ahmet

İbn ‘Ammâr el-Endelüsî, Endülüs’te Mulûku’t-tavâif döneminde hüküm süren Abbâdîler döneminde yaşamış ve bir nevi şairliğin nimetlerinden faydalanarak bu devlette vezirlik makamına yükselmiş bir şairdir. Çocukluğunun bir kısmını Şilb şehrinde geçiren İbn ‘Ammâr, daha sonra Kurtuba’ya giderek eğitimini tamamlamıştır. Kurtuba tecrübesinden sonra para kazanmak maksadıyla çeşitli krallıkları dolaşmıştır. Son olarak Mu‘tazıd-Billâh ile karşılaşan İbn ‘Ammâr, ona ithâfen söylediği Râiyye kasidesi sayesinde saraya şair olarak girmiştir. Mu‘tazıd-Billâh’ın vefatından sonra sarayda vezir olmuştur. Mu‘temid-Alâ’llâh devrinde siyasî olarak birçok başarı elde etmiş, daha sonra çeşitli olaylardan dolayı katledilmiştir. İbn ‘Ammâr şöhretini ise üstlendiği görevlere değil nazmetmiş olduğu şiirlere borçludur. Dönemin şartları gereği daha çok medih, hiciv, fahr, i‘tizar ve mucûn gibi şiir türleriyle öne çıkan İbn ‘Ammâr; Endülüs şiirinin en önemli temalarından biri olan tasvir temasına da kayıtsız kalmamış ve farklı şekillerde birçok tasvir şiiri nazmetmiştir. Bu çalışmada İbn ‘Ammâr’ın hayatı hakkında kısa bir bilgi verildikten sonra Endülüs’ün eşsiz doğası hakkında nazmetmiş olduğu tabiat tasvirleri ele alınmıştır. Şair; bu tür şiirlerinde övgü, ihsân, cömertlik, sevgiliden ayrılma, vatan hasreti, çektiği sıkıntı ve acılar gibi insana ait duygu ve durumları, tabiat unsurlarına aktararak sunmuştur.

Şen, Ahmet

Ebu’l-Abbas Muhammed b. Yezîd el-Müberred, H. 3. yy.’da yaşamış meşhur ve önemli bir Arap dilcisidir. Basra’da hayata gözlerini açan Müberred, ilk eğitimini orada almış ardından kısa süreli bir Sâmerrâ dönemini saymazsak hayatının çoğunu Bağdat’ta ilim meclislerinde geçirmiştir. Basralı birçok dilcide öğrenim görmüş ve Basra nahiv ekolünün son dönemki en önemli temsilcisi olmuştur. Bağdat’ta Kûfe ekolü dilcisi Sa‘leb’le tatlı bir rekabet yaşayan Müberred kısa sürede çok sayıda talebeye sahip olarak ilim halkasını genişletmiştir. Eserleri arasında en bilinenleri Arap dili grameri alanındaki el-Muktedab ile Arap edebiyatına dair telif ettiği el-Kâmil’dir. Makalemizde el-Muktedab’ta sarf ve nahiv dışından yer verdiğini diğer ilim dallarına dair bilgileri ele alacağız. Eserde tesbit ettiğimiz kadarıyla ilmu’l-luga, Arap lehçeleri, ‘arûz, tefsir, ensâb, savtiyye, kıraat ve belâgat’a dair kısa bilgiler verilmiştir.

Akyüz, Zafer

An important part of the researches made in the field of Quranic sciences is about the inimitability, I’jaz, of the Quran both in terms of content and form. Many studies have been carried out from past to present in order to reveal the unique aspect of the Quranic expressions. One of these works belongs to Fadl Hasan Abbâs, one of the modern scholars in the field of tafsir and rhetoric of our age. He built his theory regarding the abundance of wording varieties in the Quran on the basis of examining tehaddi (challenging) verses in the Qur'an. In the present study, the meaning of the words miracle and ijaz, the concept of I’jaz according to Fadl Hasan Abbas, his opinion on the plurality of I’jaz conceptions, the evidences on which he bases while explaining the multiplicity of I’jaz conceptions , and the views and opinions he prefers on this subject.