Adölesan bireylerde travma sonrası stres ile yeme davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi: 6 Şubat Antakya örneği

Amaç: Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerden doğrudan etkilenen Antakya bölgesindeki adölesanların, yaşadıkları travmatik sürecin yeme davranışları üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Materyal ve Metot: Araştırma, deprem sonrası süreçte Antakya’da ikamet eden, yaşları 14-18 arasında değişen gönüllü 300 adölesanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler; sosyodemografik özellikleri belirleyen anket formu, Üç Faktörlü Beslenme Anketi-Kısa Formu (TFEQ-18) ve Çocuklar için Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği (ÇTSST) kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan adölesanların TSS toplam puan ortalaması 42.73±14.48 olarak saptanmış olup; cinsiyetler arasında TSS puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadığı belirlenmiştir (p>0.05). Yeme davranışları alt boyutlarından sadece duygusal yeme alt boyutunun stres düzeylerine göre anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p=0.008). TFEQ-18 alt boyut analizlerinde, örneklem grubunun en yüksek puan ortalamasını bilişsel kısıtlama (12.90 ± 3.26) alanında aldığı, bunu sırasıyla kontrolsüz yeme (11.24 ± 3.13), açlığa duyarlılık (8.75±2.90) ve duygusal yemenin (5.58±2.42) izlediği görülmüştür. Adölesanların %78.00’ının ana öğün atladığı ve en sık atlanan nedenin iştahsızlık (%47.30) olduğu belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların besin ögesi gereksinimleri karşılama yüzdesi ortalamaları; suda %33.02-40.43, karbonhidratta %50.00-51.00, lifte %67.00, demirde %59.47-68.79, proteinde %70.18-125.03 ve yağda %77.18-100.67 aralığında tespit edilmiştir. Besin ögeleri yeterlilik düzeyleri incelendiğinde; potasyum (%94.00), kalsiyum (%88.00), folat (%72.00), C vitamini (%69.00), piridoksin (%68.00-81.00), çinko (%63.00-80.00), karoten (%61.00), B2 vitamini (%60.00) ve E vitamininde (%44.00-62.00) yüksek oranda yetersizlik belirlenmiş olup bunanla birlikte tiamin (%77.00) ve fosfor (%62.00) alımları ile sodyum (%15.00-33.00) ve magnezyum (%2.00-16.00) önerilen alım düzeyinin üzerinde alım olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda yaşanan büyük ölçekli afetin adölesan bireylerde yüksek düzeyde travmatik stres oluşturduğu ve bu durumun beslenme davranışlarında özellikle duygusal yeme ve öğün düzeninde bozulmalara yol açtığı tespit edilmiştir. Afet sonrası dönemde gençlere yönelik geliştirilecek sağlık politikalarında psikolojik destek ile beslenme eğitiminin multidisipliner bir yapıda sunulması, adölesan sağlığının korunması ve geliştirilmesi açısından önemli arz etmektedir.

Purpose: This study was conducted to examine the effects of the traumatic experience on the eating behaviors of adolescents in the Antakya region, which was directly affected by the Kahramanmaraş-centered earthquakes that occurred on February 6, 2023. Materials and Methods: The research was conducted with the participation of 300 volunteer adolescents aged 14-18 residing in Antakya following the earthquake. Data were collected using a survey form determining sociodemographic characteristics, the Three-Factor Eating Questionnaire-Short Form (TFEQ-18), and the Child Posttraumatic Stress Reaction Index (CPTS-RI). Results: The average total TSS score of the adolescents participating in the study was found to be 42 Dec 73±14.48; it was determined that there was no statistically significant difference between the sexes in terms of TSS scores (p>0.05). Among the sub-dimensions of eating behaviors, only the emotional eating sub-dimension showed a significant difference according to stress levels (p=0.008). In the TFEQ-18 sub-dimension analyses, it was found that the sample group received the highest average score in the field of cognitive restriction (12.90±3.26), followed by uncontrolled eating (11.24 ±3.13), hunger sensitivity (8.75±2.90) and emotional eating (5.58±2.42), respectively. It was determined that 78.00% of adolescents skip a main meal, and the most common reason for skipping is loss of appetite (47.30%). Additionally, the average percentage of participants' nutrient requirements met; it was found December 33.02-40.43% in water, 50.00-51.00% in carbohydrate, 67.00% in fiber, 59.47-68.79% in iron, 70.18-125.03% in protein and 77.18-100.67% in fat. When examining nutrient adequacy levels; high levels of deficiency in potassium (94.00%), calcium (88.00%), folate (72.00%), vitamin C (69.00%), pyridoxine (68.00-81.00%), zinc (63.00-80.00%), carotene (61.00%), vitamin B2 (60.00%) and vitamin E (44.00-62.00%) it was determined that the intake of thiamine (77.00%) and phosphorus (62.00%) with dementia, as well as sodium (15.00-33.00%) and magnesium (2.00-16.00%) was above the recommended intake level. Conclusion: As a result of the research, it has been determined that the large-scale disaster experienced creates a high level of traumatic stress in adolescent individuals and this leads to disruptions in eating behaviors, especially emotional eating and meal patterns. In the health policies to be developed for young people in the post-disaster period, the presentation of psychological support and nutrition education in a multidisciplinary structure is important for the protection and development of adolescent health.