Hipertansiyon hastalığı olan bireylerde kan basıncı farkındalığı, içgörü durumu ve akılcı ilaç kullanımın incelenmesi

Amaç: Bu araştırmanın amacı, hipertansiyon hastalığı olan bireylerde kan basıncı farkındalığı ve içgörü düzeylerinin akılcı ilaç kullanımı üzerindeki etkisini incelemektir. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı türde planlanan bu araştırmanın evrenini, bir hastanenin dahili ve cerrahi kliniklerinde yatarak tedavi gören hipertansiyon hastaları oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise dahil edilme kriterlerini karşılayan (18 yaş ve üzeri olan, en az 6 aydır hipertansiyon tanısı bulunan, sözel iletişim engeli olmayan, bilişsel problemi bulunmayan, tanılanmış psikiyatrik hastalığı olmayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden) toplam 206 hipertansiyon hastası oluşturdu. Araştırma verileri Hasta Tanıtım Formu, Kan Basıncı Farkındalığı ve İçgörü Ölçeği (KFİÖ) ile Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği (AİKÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplandı. Veriler IBM SPSS 27 paket programı kullanılarak tanımlayıcı ve çıkarımsal istatistiksel yöntemlerle değerlendirildi. Bulgular: Araştırmada hastaların KFİÖ puan ortalaması 6.49±1.63, AİKÖ puan ortalaması ise 64.54±8.93 olarak belirlenmiştir. KFİÖ düzeyi; çalışma durumu, meslek, ek hastalık varlığı, hipertansiyon ilaçlarını düzenli kullanma, kullanılan hipertansiyon ilacı sayısı ve evde kan basıncı ölçüm sıklığına göre anlamlı farklılık göstermiştir (p<0.05). AİKÖ puanlarının ise çalışan, eğitim düzeyi yüksek, hipertansiyon ilaçlarını düzenli kullanan, düzenli kan basıncı ölçümü yapan, doktor kontrolüne düzenli giden, hastalığa ve ilaç tedavisine yönelik eğitim alan bireylerde anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). KFİÖ ile AİKÖ arasında negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu ve KFİÖ’nün AİKÖ’deki değişimin %4.2’sini açıkladığı belirlenmiştir. Sonuç: Bu araştırmada hipertansiyon hastalarının kan basıncı farkındalığı-içgörü ve akılcı ilaç kullanımı düzeylerinin orta düzeyin üzerinde olduğu; ancak kan basıncı farkındalığı-içgörü düzeyi arttıkça akılcı ilaç kullanımının azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, hipertansiyon hastalarında kan basıncı farkındalığı ve içgörü düzeyini doğru ilaç kullanımı davranışıyla ilişkilendiren eğitim ve danışmanlık girişimlerinin planlanması önerilmektedir.

Aim: This study aimed to investigate the effects of blood pressure awareness and insight levels on rational drug use in individuals with hypertension. Material and Method: The population of this descriptive, cross-sectional, and correlational study consisted of patients with hypertension who were receiving inpatient treatment in the internal medicine and surgical clinics of Hospital. The sample of the study comprised 206 patients with hypertension who met the inclusion criteria: being 18 years of age or older, having been diagnosed with hypertension for at least six months, having no verbal communication impairment, having no cognitive impairment, having no diagnosed psychiatric disorder, and agreeing to participate in the study. Data were collected through face-to-face interviews using the Patient Information Form, the Blood Pressure Awareness and Insight Scale (BASIS), and the Rational Drug Use Scale (RDUS). The data were analyzed using descriptive and inferential statistical methods with the IBM SPSS Statistics 27 software package. Results: The mean score of the patients on the BASIS was 6.49±1.63, while the mean score on the RDUS was 64.54±8.93. BASIS levels differed significantly according to employment status, occupation, presence of comorbidities, regular use of antihypertensive medications, number of antihypertensive medications used, and frequency of home blood pressure measurement (p<0.05). RDUS scores were significantly higher among participants who were employed, had a higher level of education, used their antihypertensive medications regularly, measured their blood pressure regularly, attended regular physician follow-ups, and had received education regarding hypertension and medication treatment (p<0.05). A statistically significant negative association was observed between BASIS and RDUS, with BASIS accounting for 4.2% of the variance in RDUS. Conclusion: The findings of this study indicated that patients with hypertension had above-moderate levels of blood pressure awareness-insight and rational drug use. However, rational drug use was found to decrease as blood pressure awareness-insight increased. Accordingly, educational and counseling interventions that improve blood pressure awareness and insight should be developed to promote appropriate medication use among patients with hypertension.