Postpartum dönemdeki uykusuzluk, yorgunluk ve depresyonun ilk kez anne olan kadınların annelik rolüne etkisi

Giriş ve Amaç: Annelik rolü tüm toplumlardaki kadınlar için önemli ve kritik bir roldür. Anneliğe geçişteki sürecin kalitesini ve bu süreçte annelerin kendilerini yeterli hissetmelerini etkileyen birçok faktör vardır. Bu faktörlerden doğum sonrası en sık yaşanan sorunlardan uykusuzluk, yorgunluk ve depresif belirtilerin annelik rolüne etkisi çalışmalarda net olarak belirlenmemiştir. Bu yüzden bu araştırma ilk kez anne olan kadınların uykusuzluk, yorgunluk ve depresif belirtilerinin annelik rolü üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Materyal ve Metod: Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı türde olan bu araştırmaya basit rastgele örneklem yöntemiyle 1Mart 2020-1Şubat 2021 yılları arasında 153 primipar kadın dahil edildi. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Pospartum Uyku Kalitesi Ölçeği, Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği, Yeni Bir Bebeğin Annesi Olma Ölçeği kullanıldı. Verilerin analizinde t testi, Oneway Anova testi ve Pearson korelasyon testi kullanıldı. Anne olma ölçeğini etkileyen bağımsız değişkenleri belirleyebilmek için geriye dönük regresyon modeli uygulandı. Bulgular: Araştırmaya katılan kadınların postpartum uyku kalitesi, yorgunluk ve depresyon puan ortalamalarının birbiriyle pozitif yönde orta düzeyde ilişkili olduğu bulundu. Ayrıca kadınların anne olma ölçeği puanlarının araştırmadaki neredeyse tüm ölçekler ve alt boyutlarıyla ilişkili olduğu en çok Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği ile negatif yönlü ilişkisinin olduğu bulundu (r=-0.520;p<0.001). Anne olma rolü üzerinde; enerji (p=0.021), depresyon (p=<0.001), bebek bakımına bağlı uyku problemleri (p=0.004) ve iyi uyku kalitesi (p=0.036) puanlarının istatistiksel olarak anlamlı etkisi olduğu ve bu değişkenlerin tamamının annelik rolünü %32.6 oranında etkilediği bulundu. Sonuç: Annelik rolünü uykusuzluğun, yorgunluğun ve depresyonun önemli ölçüde etkilediği bulundu. Kadınların uyku kalitesi azaldıkça daha yorgun oldukları ve daha depresif belirtiler gösterdikleri belirlendi. Ayrıca annelerin depresif belirtiler göstermeleri ve bebek bakımına bağlı uyku problemleri yaşamalarının annelik rolünü olumsuz algılamalarına sebep olduğu bulundu. Anahtar Kelimeler: Annelik Rolü, Pospartum Depresyon, Pospartum Uykusuzluk, Pospartum Yorgunluk

Introduction and Aim: The motherhood role is an important and critical role for women in all societies. Several factors affect the quality of the transition to motherhood and the mothers' feeling of self-sufficiency in this process. Of these factors, the effects of insomnia, fatigue and depressive symptoms, which are the most common postpartum problems, on the motherhood role have not been clearly determined in studies. Therefore, this study was carried out to determine the effect of insomnia, fatigue and depressive symptoms on the motherhood role in primiparous mothers. Materials and Methods: In this descriptive, cross-sectional and correlation-seeking study, 153 primiparous women selected using the simple random sampling method were included between March 1, 2020 and February 1, 2021. The Personal Information Form, Pittsburgh Sleep Quality Index, Visual Analog Fatigue Scale, Edinburgh Postpartum Depression Scale, Scale of Being the Mother of a New Baby were used to collect the data. The data were analyzed with the T test, one-way analysis of variance (ANOVA) test and Pearson correlation test. To determine the independent variables affecting the Scale of Being the Mother of a New Baby, the retrospective regression model was used. Results: There was a positive and moderate correlation between the postpartum sleep quality, fatigue and depression mean scores obtained by the women participating in the study. The scores obtained by the women from the Scale of Being the Mother of a New Baby were also correlated with those of almost all the other scales used in the study and their sub-dimensions. The correlation with the Edinburgh Postpartum Depression Scale was negative and at the highest level (r=-0.520; p<0.001). Energy (p=0.021), depression (p=<0.001), infant care-related sleep problems (p=0.004) and good sleep quality (p=0.036) scores had a statistically significant effect on the motherhood role. All of these variables affected the motherhood role by 32.6%. Conclusion: Insomnia, fatigue and depression significantly affected the motherhood role. The women were more tired and had more depressive symptoms as their sleep quality decreased. The mothers' depressive symptoms and infant care-related sleep problems caused them to perceive the motherhood role negatively. Keywords: Motherhood Role, Postpartum Depression, Postpartum Insomnia, Postpartum Fatigue