Kur'ân ve psikoloji çerçevesinde düşünme

Kur'ân düşünmeye verdiği önemi insanları ona teşvik ederek göstermektedir. Kişi düşünerek önce kendini ve hayatı anlamlandırır ve doğru yola erişir. Muhataplarını başta tevhid inancına davet için pek çok âyeti te olaylar ve kıssalar üzerinden düşünülmesi istenmektedir. Aynı zamanda düşünenler övülmekte düşünmeyenlerin ise mertebesinin düşünenler ile aynı olmayacağı vurgulanmaktadır. Düşünme eylemi için Kur'ân pek çok faklı kelime kullanmaktadır. Her biri kısa anlamıyla düşünmeyi ifade etseler de ayrı ayrı ince ayrımlarının bulunduğu bilinmektedir. Kullanılan bu farklı kelimelerden çok yönlü ve eleştirel bir düşünme sistemine işaret edildiği anlaşılmaktadır. Psikoloji bilimi incelediği düşünme sistemine ve bilişsel psikolojide ifade edilen süreç ve kavramlara, düşünmeyle ilgili kullanılan kelimelerle işaret edilmektedir. Kur'ân-ı kerimde ise kelime ve âyetler incelenirken Kur'ân'ın düşünme süreçlerine, bilişsel psikolojide düşünmeyi incelerken kullanılan aşamaların da dâhil edildiği görülmektedir. Bu sebeple çalışmamız, tefsir ve psikoloji bilimi beraber incelenerek yapılmıştır. İki disiplinde düşünmenin ortak ve farklı yönleri açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Tefsir, Düşünme, Psikoloji, Bilişsel Psikoloji.

The Quran shows the importance it gives to thinking by encouraging people to it. A person first makes sense of himself and life by thinking and reaches the right path. In order to invite his interlocutors to the belief of monotheism, it is requested in many verses to think about events and stories. At the same time, those who think are praised and it is emphasized that the rank of those who do not think will not be the same as those who think. The Quran uses many different words for this process. Although each of them expresses thinking in its short meaning, it is known that there are separate subtle distinctions. It is understood from these different words used that a multifaceted and critical thinking system is indicated. It is seen that the thinking system examined by psychology and the processes and concepts expressed in cognitive psychology are also indicated by the words used in thinking. When examining the words and verses, it is seen that the Quran is included in the thinking processes in the stages used while examining thinking in cognitive psychology. For this reason, our study was conducted by examining two different disciplines together. It is tried to reveal their common and different aspects. Keywords: Quran, Tafsir, Thinking, Psychology, Cognitive Psychology.