Parasal aktarım mekanizmasının hanehalkı bilançolarına yansımaları: Türkiye örneği

Parasal aktarım mekanizması, politika faizi ekseninde çeşitli kanalları kullanarak toplam talebi yönlendirmeyi hedefleyen, nihai amacı fiyat istikrarı olan uygulamaları içermektedir. Ulusal bilançoların önemli bir bileşeni olarak ekonomik aktör konumundaki hanehalkı ise parasal aktarım mekanizmasının muhatapları arasında toplam talebe bakan yönüyle ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada, hanehalkı, ekonomik aktör yönü ile ele alınarak, hanehalkının parasal aktarım mekanizması uygulamalarından ne ölçüde etkilendiği sorusuna cevap aranmıştır. Parasal aktarım mekanizması yaratılan finansal koşulları temsil etmek üzere; politika faizi, nominal döviz kuru ve TÜFE değerleri üzerinden takip edilmiştir. Hanehalkının ekonomik aktör boyutunu nicelleştirebilmek için ise hanehalkı bilançoları kullanılmıştır. Türkiye'de veri merkezleri tarafından hanehalkı bilançoları şeklinde bir veri seti raporlanmadığı için bilançoyu oluşturan hesap kalemleri çeşitli veri kaynaklarından elde edilen bilgiler doğrultusunda konsolide edilerek bir bilanço tahmininde bulunulmuştur. Çalışma, 2014-2024 tarihsel aralığını kapsamakta olup Johansen eş bütünleşme testi kapsamında oluşturulan 3 farklı ekonometrik model doğrultusunda, nominal döviz kurunun ve faiz oranları güdümünde şekillenen enflasyon oranlarının hanehalkı bilançoları üzerinde belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, gelişmekte olan bir ülke olan Türkiye'de parasal aktarım kapsamında yaratılan finansal koşulların, hanehalkı bilançoları üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Çalışmanın, parasal aktarıma ilişkin mevcut literatürü genişleteceği düşünülmektedir.

The monetary transmission mechanism includes applications that aim to direct aggregate demand using various channels on the policy rate axis, with the ultimate goal of price stability. As an important component of national balance sheets, households, which are economic actors, stand out among the addressees of the monetary transmission mechanism with their perspective on aggregate demand. In this study, households are addressed in terms of economic actors, and the question of to what extent households are affected by monetary transmission mechanism applications is sought. The monetary transmission mechanism is monitored through policy rates, nominal exchange rates and CPI values to represent the financial conditions created. In order to quantify the economic actor dimension of households, household balance sheets are used. Since a data set in the form of household balance sheets is not reported by data centers in Turkey, a balance sheet estimate is made by consolidating the account items forming the balance sheet in line with the information obtained from various data sources. The study covers the historical period of 2014-2024 and in line with 3 different econometric models created within the scope of Johansen cointegration test, it has been determined that inflation rates shaped by nominal exchange rate and interest rates are determinant on household balance sheets.