Mustafâ İsâmüddîn Üsküdârî ve El-Lüm'atü'l-Bedriyye Ale'l-Kasîdeti'l-Mudariyye (Transkripsiyonlu metin–inceleme)

ÖZET Bu çalışma, Muhammed Şerefüddîn-i Busîrî tarafından kaleme alınan ve İslam dünyasında önemli bir yere sahip olan Kaside-i Mudariyye'yi konu almaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, Busîrî'nin hayatı, ilmî kişiliği, tasavvufi düşüncesi ve eserleri detaylı bir şekilde ele alınmış; onun, çağının düşünce ve edebiyat geleneğine katkıları ortaya konmuştur. Daha sonra, çalışmanın ana konusu olan Kaside-i Mudariyye'nin genel özellikleri incelenmiş, şiirin edebî, dinî ve tasavvufi boyutları değerlendirilmiştir. Kaside, Arap dünyasında büyük bir ilgiyle karşılanmış ve çeşitli alimler tarafından şerh edilerek kasidenin anlaşılması kolaylaştırılmıştır. Bu bağlamda, Türk dünyasında kaside üzerine yapılan akademik araştırmalar, şerhler ve yorumlar derinlemesine ele alınmıştır. Osmanlı döneminde ise Kaside-i Mudariyye, medrese ve tasavvuf geleneği içerisinde önemli bir yer edinmiş ve çeşitli alimler tarafından incelenerek şerh edilmiştir. Bu bağlamda, İsâmüddîn-i Üsküdârî'nin bu kasideye yazdığı şerh özel olarak incelenmiş, şairin hayatı, ilmî kişiliği ve eserleri üzerinde durulmuştur. Üsküdârî'nin şerhi, Osmanlı Türkçesi ile kaleme alınmış olup, Kaside-i Mudariyye'nin Osmanlı ilmî geleneğinde önemli bir yere sahiptir. Ayrıca, bu çalışmada Kaside-i Mudariyye'nin orijinal metni Osmanlı alfabesinden Latin harflerine aktarılarak günümüz okurları için daha erişilebilir hâle getirilmiştir. Bu sayede, hem Arap hem de Türk edebiyatı geleneğinde derin izler bırakan bu şiirin günümüz akademik dünyasında daha geniş bir kesim tarafından incelenmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bûsîrî , Kaside-i Mudariyye , İsâmüddîn-i Üsküdârî , Şerh

ABSTRACT This study focuses on the Qasida al-Mudariyya, a significant work written by Muhammad Şerefüddîn al-Busîrî, which holds an important place in the Islamic world. In the first section of the study, Busîrî's life, scholarly persona, Sufi thought, and works are examined in detail, highlighting his contributions to the intellectual and literary tradition of his time. Subsequently, the general characteristics of the Qasida al-Mudariyya, which is the central topic of the study, are analyzed, and the poem's literary, religious, and Sufi dimensions are evaluated. The Qasida was met with great interest in the Arab world and has been explained and annotated by various scholars, facilitating its understanding. In this context, academic research, annotations, and commentaries on the Qasida in the Turkish world are thoroughly examined. During the Ottoman period, the Qasida al-Mudariyya gained an important place within the madrasa and Sufi traditions and was studied and annotated by various scholars. In this regard, the commentary written by İsmüddîn Üsküdârî on this qasida is specifically analyzed, with attention given to the poet's life, scholarly persona, and works. Üsküdârî's commentary, written in Ottoman Turkish, is an important source regarding the position of the Qasida al-Mudariyya in the Ottoman scientific tradition. Keywords: Bûsîrî , Kaside-i Mudariyye , İsâmüddîn-i Üsküdârî , Şerh