Rı̇sk ı̇ştahı ı̇le borsa endeks getı̇rı̇lerı̇ ı̇lı̇şkı̇sı̇: Borsa ıİstanbul (BİST) üzerı̇ne bı̇r uygulama

Bu tez çalışmasının amacı Borsa İstanbul (BİST) yatırımcılarının risk iştahları ve hisse senedi getirileri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Yatırımcıların duygu ve davranışlarını yansıtan göstergelerin, çeşitli endeksler aracılığıyla hisse senedi getirilerini açıklamada etkili değişkenler olduğu yönünde literatürde oldukça fazla çalışma bulunmaktadır. Bununla birlikte başta BİST olmak üzere hazırlanan bir duygu endeksi ve hisse senedi getirileri arasındaki ilişkiyi ortaya koyan az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada Borsa İstanbul (BİST) yatırımcılarının risk iştahları ve hisse senedi getirileri arasındaki ilişkilerin zaman serisi analizi; eş bütünleşme, Granger nedensellik testleri ve Vektör Otoregresif Regresyon (VAR) teknikleri kullanılarak yapılmaya çalışılmıştır. Yapılan analizler sonucunda Risk Eğilim Endeksi (REKS) ile BİST borsa endeksleri arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Bu durumda, kısa dönemde REKS, BİST endekslerini, ayni şekilde BİST endeksleri de RESK endeksini anlamlı şekilde etkilemektedir. Yapılan analizler sonucunda, başlangıç hipotezleri arasında yer alan çift yönlü nedensellik ilişkisine yönelik hipotezler istatistiksel olarak desteklenmiş ve kabul edilmiştir. Bu çalışma, finansal piyasalarda yatırımcı davranışlarının ölçülmesinde risk algısına dayalı göstergelerin (örneğin REKS Endeksi) ne denli belirleyici olabileceği sorunsalından hareketle, BİST endeksleri ile REKS arasında kısa ve uzun vadeli çift yönlü nedensellik ilişkisini ortaya koyarak; yatırım kararlarında risk göstergelerinin rolünü açığa çıkarmış, literatüre metodolojik çeşitlilik ve politika düzeyinde uygulanabilir çıkarımlar sunmuştur.

The aim of this thesis study is to reveal the relationship between the risk appetite of Borsa Istanbul (BIST) investors and their stock returns. There are many studies in the literature showing that indicators reflecting the emotions and behaviors of investors are effective variables in explaining stock returns through various indices. However, there are few studies that reveal the relationship between an emotion index and stock returns, especially BIST. In this study, time series analysis of the relationships between risk appetite and stock returns of Borsa Istanbul (BIST) investors was tried to be done by using cointegration, Granger causality tests and Vector Autoregressive Regression (VAR) techniques. As a result of the analysis, a two-way causality relationship was found between the Risk Tendency Index (REKS) and BIST stock market indices. In this case, in the short term, REKS significantly affects BIST indices, and BIST indices affect RESK index significantly. As a result of the analyzes, the hypotheses regarding the bidirectional causality relationship, which are among the initial hypotheses, were statistically supported and accepted. This study, based on the problematic of how decisive indicators based on risk perception (for example, REKS Index) can be in the measurement of investor behavior in financial markets, reveals the short and long-term two-way causality relationship between BIST indices and REKS; It has revealed the role of risk indicators in investment decisions and presented applicable inferences to the literature at the level of methodological diversity and policy.