Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- ArticleAçık Erişim2026Fuzzy mathematical programming for assembly line balancing problem with uncertain parameters
Aka, Salih
Assembly line balancing models aim at minimizing cycle time, and the number of stations becomes quite complex with precedence relations and various resource constraints. Various heuristic and fuzzy-based methods are used to ease the solution in such assembly line balancing models. This study proposes a two-stage model that simultaneously minimizes cycle time and the number of stations for a real-life case. The paper shows how to formulate a mixed integer non-linear programming model for an assembly line balancing problem. After the constraints on production size and task durations are fuzzy transformed, the model acquires new constraints. In the new model, the α coefficient takes values in the range [0,1], bringing the fuzzy parameters closer to the lower or upper range. In cases where uncertain task duration and production size parameters are fuzzy, better results are achieved with the fuzzy model than the basic model. The fuzzy model provides to expand value range for parameters and evaluates different solution alternatives. In the study, the reflection of the value change in the parameters on the solution was examined with the experimental data set created in line with 112 different α coefficients. One-way ANOVA test was used to understand whether the fuzzy parameter values created a significant difference in the solution. The proposed model improves the solution quality through scenarios, provides a 7% saving for the total duration of the tasks at the stations within a cycle time and suggests a more suitable station layout for efficient production.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleYalnız künye2026An Examination of Occupational Health and Safety Risk Factors Affecting Production Management Efforts in Food Manufacturing
Yavuz, Selahattin; Aka, Salih
Food manufacturing sectors have sensitive and complex production processes due to the use of perishable products, labor-intensive production infrastructure, and hygiene requirements. Factors threatening occupational health and safety, such as chemicals used to reduce contamination and infection risks during product preparation, processing, and handling, irregular working environments, the use of cutting mechanical tools, and insufficient protective equipment, can cause disruptions to production schedules and imbalances in production. Non-ergonomic work arrangements reduce overall production performance, while work accidents resulting from occupational health and safety risks disrupt workforce continuity. In manufacturing environments where occupational health and safety risks are high, decreased capacity utilization rates, production plan revisions, and order delays become inevitable. This study aims to identify occupational health and safety risk factors that may lead to revisions in production management plans in food manufacturing and to reveal the relationship between these risk factors. In this study, occupational health and safety factors are examined from the perspective of production and ergonomics, and the cause-and-effect relationship between the factors is investigated. Considering the qualitative and uncertain nature of the factors, fuzzy DEMATEL was chosen as the analysis method. The findings indicate that risks arising from protective equipment shortages and a disorganized workplace have direct impacts on the emergence of all other risks.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2025Gıda Tedarik Zincirinde Kamçı Etkisi Yaratan Kriterlerin Best-Worst Metodu ile Değerlendirilmesi
Aka, Salih
Gıda tedarik zincirleri ekonomik refah seviyesinin ve toplumsal düzenin korunması açısından önemli görevlere sahip sistemlerdir. Bu sistemler gıdanın bozulabilir yapısından kaynaklı olarak hassas envanter, üretim ve dağıtım kararlarına ihtiyaç duymaktadır. Arzın talepten büyük olması durumunda ortaya çıkan ürün fazlası, ekonomik bir kayıptan öte, oluşan atık nedeniyle çevresel ekonomik ve toplumsal yönü olan çok boyutlu bir problem hâline gelmektedir. Fakat arzın talebi karşılamaması durumunda görülebilecek yok satma hâli de atık kadar önem taşımaktadır. Gıda tedarik zincirleri için her bir kademedeki talep planlaması bu açıdan kritik öneme sahiptir. Çalışmada gıda tedarik zincirlerinde kamçı etkisi yaratan kriterler araştırılmış ve belirlenen 8 adet kriter birbirleri ile karşılaştırılarak bir önem sırası ortaya konmuştur. Analiz için çok kriterli karar verme yöntemleri içerisinde matematiksel model altyapısı ile ayrışarak tutarlı sonuçlar sunan BWM (Best-Worst Method) tekniği kullanılmıştır. Bulgular sonucunda bilgi paylaşımı kriterinin gıda tedarik zinciri içerisinde en öncelikli kamçı etkisi yaratma potansiyeli taşıyan unsur olarak ortaya çıktığı görülmüştür.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2025Üretim Sistemlerinde Dijital İkiz Kullanımına Yönelik Bariyer Analizi
Aka, Salih
Dijital ikiz, gerçek bir nesne, kaynak ya da sürecin sanal ortamda dijital benzerinin oluşturulduğu ve veri bağlantısı yoluyla anlık ve dinamik olarak fiziksel dünya ile sanal dünya etkileşiminin canlı tutulduğu bir platformdur. Yeni gelişen bir sistem olduğundan dijital ikizin üretim sistemlerince uygulanması sırasında ortaya çıkan çeşitli bariyerler, bu platformun benimsenmesini zorlaştırabilmektedir. Dijital ikizin üretim projelerinde başarılı olması için bariyerleri ortadan kaldıracak stratejilere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada üretim sistemlerinde dijital ikiz kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek bariyerler belirlenmiş ve uzman görüşleri doğrultusunda bariyerler birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Çalışmanın amacı bariyerler arasındaki göreceli ağırlıkları tespit ederek önem önceliğini ortaya koymaktır. Analiz tekniği olarak uzman görüşlerinin dilsel değişkenler üzerinden modellenmesine imkân sağlayan bulanık Best Worst metodu (BWM) kullanılmıştır. Sonuç olarak “sistemsel ve teknolojik entegrasyon yetersizlikleri" bariyerinin üretimde dijital ikiz uygulamaları için öncelikli olduğu tespit edilmiştir. Çalışma, dijital ikiz ve üretim birlikteliğini inceleyerek birlikteliğe engel olabilecek unsurları ortaya koymakta ve uygulayıcılar için genel bir çerçeve sunmaktadır.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleYalnız künye2025Investigating the Adoption Barriers of Total Quality Management in Production with DEMATEL
Aka, Salih; Yavuz, Selahattin
The customer-focused total quality management (TQM) approach means providing better performance and higher-quality products and services for the production ecosystem where the customer is at the center. This study aims to identify TQM barriers and reveal a cause-and-effect relationship between these barriers for effective implementation in production. The barriers are explored through opinions from academics and industry experts and then analyzed using the DEMATEL method. Because of expert opinions and literature compilation, TQM barriers that have the potential to create obstacles in production are grouped into six categories. The analysis has shown that in order to eliminate all barriers, the lack of TQM implementation must first be eliminated. Lack of organizational culture emerges as the second most important barrier. The study results present a holistic solution approach by revealing the relationship between barriers. DEMATEL offers effective solutions requiring much less participation than structural analysis models. The method is quite easy to calculate and does not require intense effort. The study serves as a theoretical and practical observation tool for managers in terms of understanding the reasons for unsuccessful TQM practices in production. Additionally, our model, which reveals the cause-effect relationship between production and TQM barriers, is complementary to previous models that only detected significant relationships between barriers.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - Book ChapterYalnız künye2023The role of social manufacturing for entrepreneurship in the industry 4.0 transformation
Aka, Salih
Social manufacturing is an internet-and social network-based platform where different manufacturers' capabilities can be seen and manufacturers with similar skills and hardware levels can come together to form communities. In the horizontal community, manufacturers who have similar socialised manufacturing resources and can perform the same processing activities are brought together. In the vertical community, there are manufacturers who can take part in different production activities of a product, from raw material to final product, and combine their socialised resources in this direction. Social manufacturing allows the bargaining power of the main producer to decrease thanks to the communities it establishes. The social manufacturing platform is a virtual showcase for small-scale entrepreneurs to present their talents, an effective cost management mechanism for customers, and an interaction, coordination, and sharing tool that will maximise production efficiency for countries.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - Book ChapterYalnız künye2023Which barriers need more attention in food waste management and blockchain integration?
Aka, Salih
Blockchain is a digital innovative technology that is decentralized, open to the use of all stakeholders, does not allow data manipulation, and has many more features. Blockchain, which has the potential to solve problems in food safety, is attracting more and more attention from researchers in this field. In this study, a conceptual model for the integration of blockchain and food waste management is proposed. The combination of blockchain and food waste management has economic, social, and environmental dimensions that will serve the purpose of reducing food waste. However, some blockchain barriers make it difficult to integrate with food waste management. Blockchain barriers that affect the success of this integration are examined with the BEST-Worst Method (BWM). As a result of the analysis, infrastructure setup and adaptation challenges stand out as the most important barrier. The study would be a starting point for practitioners working on food waste management and the blockchain system, and government officials planning regulations in this area.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleAçık Erişim2022Finansal Ödeme Sistemlerinin Bulanık TOPSIS Yöntemiyle Karşılaştırılması*
Sarı, Sali̇m Sercan; Aka, Salih
Dijitalleşen dünyada elektronik ödeme sistemlerine duyulan ihtiyaç her geçen gün artmaktadır. Artan kullanımı nedeniyle hangi ödeme sistemlerinin daha fazla tercih edildiğinin tespit edilmesi de önem taşımaktadır. Bu çalışmada ödeme sistemi seçiminde kullanıcılar tarafından dikkate alınan kriterlerden yola çıkılarak, ödeme sistemlerinin kullanım önceliğinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. On yedi kriter ve altı ödeme sisteminin yer aldığı çalışmada en çok tercih edilen ödeme sisteminin belirlenmesi için uzmanlardan oluşan dört kişilik grubun görüşleri anket aracılığıyla alınmıştır. Analiz yöntemi olarak Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden biri olan Bulanık TOPSIS yöntemi kullanılmıştır. Bulgularda internet bankacılığı tercih sıralamasında ilk sırada yer alırken, elektronik para ise diğer alternatiflere nazaran daha az tercih edilen ödeme sistemi olarak tespit edilmiştir. İnternet bankacılığı uygulamasının en çok tercih edilen yöntem olması günümüz dijitalleşme operasyonlarının ilk finansal ayağı olarak bu yöntemin artık geniş kesimlerce tercih edilen ve kendisini kanıtlamış bir yöntem olarak kabul edildiğini gösterebilir. Kartlı ödeme sistemlerinin ise daha gelenekselci olmasına rağmen hala en çok tercih edilen yöntemlerin başında geldiği görülmüştür. Sıralamanın sonunda yer alan elektronik para ve çevrimiçi ödemelerin ise en yenilikçi ödeme sitemleri arasında yer almalarına rağmen analiz sonuçlarına göre kullanılış, tanıtım ve güvenirlik açısından kat etmesi gereken aşamalarının olduğu tespit edilmiştir. Sonuçların herhangi bir ödeme sistemini benimsemek isteyen kullanıcılara ve ödeme sistemlerini geliştirmeyi planlayan hizmet sağlayıcılara fayda sağlayacağı düşünülmektedir.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - Review ArticleAçık Erişim2021Sosyal imalat: sosyal ağ temelli kaynak paylaşımı
Aka, Salih
Üretim sistemleri teknolojik yeniliklerin ve ulaşım alternatiflerinin iyileştirilmesinin paralelinde sürekli gelişim göstermektedir. Özellikle ticaretin sınırları aşması ve üretim organizasyonlarının küreselleşmesi ile beraber imalata dayalı sektörler daha da rekabetçi hale gelmektedir. Nitekim kaynaklarını verimli şekilde kullanamayan ve talebe hızlı cevap veremeyen şirketler ve hatta ülkelerin başarılı olması daha da zorlaşmaktadır. Sosyal imalat çeşitli alanlarda üretim kabiliyetine sahip ve üretim kaynaklarını paylaşmak isteyen görece küçük imalatçılar ile ürününün üretilmesi görevlerini dış kaynak hizmeti kullanarak gerçekleştirmek isteyen büyük çaplı ana üretici işletmelerin internet tabanlı bir bulut sistemi içerisinde bir araya getirilmesini sağlayan etkin ve yenilikçi bir platform olarak öne çıkmaktadır. Sosyal imalat, özellikle Endüstri 4.0 devrimi ile gelen üretimdeki paradigma değişimlerinin sonuçlarından birisi olarak ortaya çıkmaktadır. Geleneksel tedarikçi-üretici arasındaki daha fazla sipariş odaklı, tesisler arası mesafeler ve karşılıklı güven ilişkilerinden etkilenen üretim koşulları, sosyal imalat ile her aşamada şeffaflık sunan, fiziki ortamlardan bağımsız, tüm paydaşların ortak karını en iyileyen, tam olarak imalatçının istediği hizmeti bulmaya odaklı ve zaman tasarrufu sağlayan bir platforma taşınmaktadır. Bu çalışmada sosyal imalat kavramı anlatılmış, sosyal imalatı oluşturan alt fonksiyonlar sunulmuş ve sosyal imalatın çalışma mekanizması ile kullanım alanları tanıtılmıştır. Çalışmanın amacı üretim verimliliğini artıracak yenilikçi ve dijital teknolojilerden birisi olan sosyal imalatın ülkemizdeki kullanım alanlarına uyarlanmasına yardımcı olmaktır. Bu açıdan, çalışmanın, tedarik zinciri organizasyonlarının oluşturulmasında ve üretim kaynaklarının etkin kullanım yollarının araştırılmasında faydalı olması beklenmektedir
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleYalnız künye2021How to prevent food waste behaviour? A deep empirical research
Aka, Salih; Buyukdag, Naci
Food waste has recently emerged as a threat that has negative economic, social, and environmental consequences. Therefore, this study aims to reveal the effect of the intention to avoid food waste (IAFW) on food waste behavior (FWB) and the mediating role of the variables of awareness, knowledge, and habits in terms of these relations. The results of the structural equation model analysis show that the intention to avoid food waste and habits have an essential role in preventing waste behaviour. It is seen that if awareness can be supported by IAFW, then FWB can be reduced. Also, knowledge alone cannot contribute to the FWB, however, knowledge has a significant and negative effect on FWB, when habits and intention were mediators. In another finding that distinguishes the study, it has been revealed that married and women categories should be the most prestigious groups among the demographic variables from the point of the FWB. Theoretical and managerial implications were discussed, and future suggestions were presented.
RDL Kalıcı Kaydıİncele - ArticleYalnız künye2021An inventory and production model with fuzzy parameters for the food sector
Aka, Salih; Akyüz, Gökhan
In the food sector, the importance of inventory and production decisions is increasing due to the perishable nature of food. As the results of these decisions, environmental, economic, and social problems arise such as shortages, food waste and production costs. The food production systems are affected by uncertainties caused by demand, delays, and inefficiencies. Thus, some efficient decision-making tools are required to deal with uncertain parameters in food inventory and production problems. In this study, storage and production activities of a catering company that produces daily meals are examined, and it is aimed to minimize the food waste and costs arising from these activities. We propose a linear programming (LP) model considering fuzzy parameters. In this way, the effects of the change in parameters on the total cost, workforce size, inventory and production decisions and food waste minimization are investigated. The presented model makes the decision to keep the raw material in inventory or to use it in production, considering the shelf life and age. Through the fuzzy parameter model, a scenario analysis including 112 different solutions were carried out. In this way, the total cost has been reduced 1.7% and a plan was proposed where production could be carried out with less labor. Similarly, 3% change in demand has been reflected in the fuzzy model, thereby 39% improvement was achieved in the amount of wasted food. The results show that fuzzy parameters have a critical impact on production, stock decisions and total cost at different levels. According to results, considering the uncertainty is an important factor to achieve the economic and environmental sustainability of the food sector.
RDL Kalıcı Kaydıİncele