Yoğun bakım hastalarında akut böbrek hasarının mekanik ventilatörden ayırma üzerine etkisinin değerlendirilmesi

Arka plan: Akut böbrek hasarı (AKI), yoğun bakım ünitesindeki (YBÜ) hastaların %5–30’unu etkiler ve artmış mortalite (%40–90), uzamış YBÜ yatışı ve daha yüksek sağlık maliyetleri ile ilişkilidir. Akciğer ve böbrek hasarı arasındaki karşılıklı etkileşim giderek daha fazla tanınmakla birlikte, AKI’nin mekanik ventilasyondan (MV) ayırma sürecine etkisi yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışma, YBÜ hastalarında AKI’nin MV’den ayırma sonuçları üzerindeki etkisini değerlendirmektedir. Yöntemler: Bu retrospektif kohort çalışma, Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi’nde (2010–2015) yürütüldü. Solunum yetmezliği nedeniyle entübe edilen ve en az 48 saat mekanik ventilasyon (MV) altında kalan ≥18 yaş hastalar dâhil edildi. Kronik böbrek hastalığı, kronik akciğer hastalığı veya kalp yetmezliği olan hastalar ile mekanik ventilasyon başladıktan sonra AKI gelişen hastalar çalışma dışı bırakıldı. AKI, KDIGO kriterlerine göre serum kreatinin düzeylerine dayanarak tanımlandı (48 saat içinde ≥0.3 mg/dL artış veya 7 gün içinde ≥1.5 kat artış). Retrospektif veri yapısı nedeniyle idrar çıkışı verileri tüm hastalar için güvenilir şekilde mevcut olmadığından AKI tanımında kullanılmadı. AKI, yoğun bakım sürecinde elde edilen veriler temel alınarak değerlendirildi ve yoğun bakım yatışı sırasında gelişmiş kabul edildi. AKI tanısı olan 100 hasta ile AKI olmayan 100 hasta karşılaştırıldı; demografik veriler (yaş, cinsiyet), laboratuvar parametreleri (kreatinin, albümin, hemoglobin, pH, PaO₂, PaCO₂), SOFA ve APACHE II skorları, sepsis durumu ve ventilatörden ayırma sonuçları analiz edildi. İstatistiksel analizlerde Student t-testi, Ki-kare testi ve çok değişkenli lojistik regresyon kullanıldı. Çok değişkenli modelde AKI durumu, yaş, APACHE II skoru, SOFA skoru, albümin düzeyi ve sepsis değişkenleri yer aldı. Bulgular: Genel MV’den ayırma başarısı %28’di (56/200). AKI grubunda başarı oranı %13 iken AKI olmayan grupta %43 idi (p<0.001). AKI hastalarında kreatinin (2.99±1.3 vs. 0.78±0.22 mg/dL, p<0.001), APACHE II (28.2±5.4 vs. 22.3±4.6, p<0.001) ve SOFA skorları (10.1±3.1 vs. 7.7±2.7, p<0.001) daha yüksekti. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde, AKI olmaması ventilatörden ayırma başarısı ile bağımsız olarak ilişkili bulundu (OR: 2.29, %95 GA: 1.03–5.13, p=0.043). Ayrıca, daha düşük APACHE II skoru da ventilatörden ayırma başarısı ile bağımsız olarak ilişkiliydi (OR: 0.901, %95 GA: 0.820–0.990, p=0.030). Yaş sınırda anlamlılık gösterirken (p=0.081), SOFA skoru, albümin düzeyi ve sepsis ile ayırma başarısı arasında bağımsız bir ilişki saptanmadı (tüm p>0.05). Sonuç: AKI, yoğun bakım hastalarında mekanik ventilasyondan ayırma sürecini anlamlı ölçüde olumsuz etkilemektedir. Hastalık şiddeti için düzeltme yapıldıktan sonra dahi, AKI ventilatörden ayırma başarısızlığının bağımsız bir belirleyicisi olarak kalmaktadır. AKI’nin erken tanınması, klinik yönetimi iyileştirebilir ve başarılı ventilatörden ayırmayı kolaylaştırabilir.