2023 Kahramanmaraş Depremleri sonrasında Malatya’daki yığma binaların sismik performansı: Saha incelemesi ve nümerik analizler

Türkiye, aktif deprem kuşağında yer almakta olup tarih boyunca yıkıcı depremler yaşamıştır. 6 Şubat 2023 Pazarcık (Mw 7.7) ve Elbistan (Mw 7.6) depremleri, özellikle bölgede yaygın olan mühendislik hizmeti almamış yığma yapılarda büyük hasara yol açmıştır. Bu çalışma, Malatya ilindeki yığma yapı stokunda gözlenen hasar türlerini incelemekte ve saha gözlemlerine dayanarak bu hasarların olası nedenlerini tartışmaktadır. Nitel bulguları desteklemek amacıyla, temsilî az katlı yığma yapı prototiplerinin deprem davranışını karşılaştırmalı olarak değerlendiren sayısal analizler gerçekleştirilmiştir. Doğrusal-elastik yanıt spektrumu analizleri ve modal esaslı yaklaşım kullanılarak iki ana parametre dikkate alınmıştır: taşıyıcı duvar malzemesi türü (dolu kil tuğla, boşluklu kil tuğla ve gazbeton) ve kat sayısı (1–3). Saha gözlemleri, yapı stokunun önemli bir bölümünün yeterli mühendislik hizmeti olmadan inşa edildiğine işaret etmekte; ayrıca katlar arasında farklı yığma birimlerinin kullanılması gibi düzensiz uygulamaların kritik zafiyetlere yol açabildiğini göstermektedir. Sayısal sonuçlar da rijitlik ve deplasman taleplerinin hem yığma birimi türüne hem de yapı yüksekliğine güçlü biçimde bağlı olduğunu ortaya koymakta ve özellikle daha hafif yığma sistemlerde kat sayısı arttıkça daha olumsuz talep eğilimlerinin gelişebileceğine işaret etmektedir.