Bazı Çevresel Kirleticilerin Bağırsak Mikrobiyotası Üzerindeki Etkileri ve Toksikolojik Açıdan Değerlendirilmesi: Geleneksel Derleme

Bağırsak mikrobiyotası, insanların ve hayvanların sindirim ka- nallarında yaşayan çeşitli mikroorganizmaların bir araya gelmesi so- nucu olu şan ve bakteri, virüs ile baz ı ökaryotlar dâhil binlerce mikroorganizmayı içeren bir yap ıdır. Bacteroidetes, Firmicutes, Pro- teobacteria ve Fusobacterianın baskın olarak bulunduğu bağırsak mik- robiyotası, konakçının genetiği ve beslenme şekline göre de ğişiklik göstermektedir. Bağırsak mikrobiyotasının insan metabolizmas ı üze- rinde birçok etkisinin oldu ğu; mikrobiyotanın bağırsak mukozal yü- zeylerini kolonize ederek patojenlerden korunmay ı desteklediği, bağışıklık sistemini güçlendirdiği, insülin direncini değiştirdiği ve in- sülinin salgılanmasını etkilediği bildirilmektedir. Metabolik ürünlerin birçoğu bağırsak mikrobiyomunda bulunan bakteriler taraf ından üre- tildiği için mikrobiyomun de ğişmesi çeşitli hastalıklara sebep olabil- mektedir. Endüstriyel ve tarımsal uygulamalar için kullanılan sentetik kimyasal maddeler çevrenin yaygın şekilde kirlenmesine yol açmakta- dır. Bu çevresel kirleticilerin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin araş- tırıldığı çok say ıda çal ışma bulunmaktad ır ve organizmada farkl ı hedef organların etkilendiği çalışmalar da rapor edilmiştir. Özellikle son yıllarda yapılan çalışmalarda, çevresel kirleticilerin bağırsak mik- robiyotası ile etkileşimine ve bu etkile şim sonucunda bağırsak mik- robiyomunun bile şiminin, enerji metabolizmas ını, besin emilimi miktarını ve bağışıklık sistemi işlevlerini değiştirebileceğine, bununla birlikte toksik etkilerin oluşabileceğine işaret edilmektedir. Bu derleme kapsamında, sıklıkla maruz kal ınabilen çevresel kirleticiler aras ında yer alan pestisitler, ftalatlar ve bisfenol A’n ın bağırsak mikrobiyotası üzerindeki etkilerini inceleyen in vivo ve in vitro çalışmalar araştırılmış; bu bileşiklerin mikrobiyotanın fonksiyonlarını ve yapısını ne şekilde etkilediği ile buna ba ğlı ortaya çıkabilecek istenmeyen etkileri de ğer- lendirilmiştir.