Deneysel Diyabet Oluşturulmuş Sıçanlarda Paeonia Mascula L. Ve Polygonum Cognatum Meissn. Bitki Ekstrelerinin Hipoglisemik Ve Antioksidan Etkilerinin Değerlendirilmesi, Etkiden Sorumlu Maddelerin Izolasyonu Ve Yapı Tayini.

Amaç: Polygonum cognatum Meissn. ve Paeonia mascula L. türlerinin herbalarından hazırlanan ana ekstre ve farklı polariteye sahip alt fraksiyonların in vitro antidiyabetik, in vivo diyabetik sıçanlar üzerinde tedavi edici ve koruyucu etkilerinin belirlenmesi, etkili ekstreler üzerinde saflaştırma çalışmaları, saflaştırılan bileşiklerin in vitro antidiyabetik etkinliği ve etkiden sorumlu bileşiklerin etkili ekstredeki miktarlarının HPLC ile tespit edilmesi çalışmamızın amacını oluşturmaktadır. Materyal ve Metot: Ekstrelerin ve saflaştırılan bileşiklerin in vitro antidiyabetik etkilerinin test edilmesi amacıyla ?-glukozidaz enzim inhibitör etki deneyi yapılmıştır. Ekstrelerin in vivo diyabet üzerine tedavi edici ve koruyucu etkilerinin belirlenmesi amacıyla Streptozotosin (STZ) ile deneysel diyabet oluşturulan 250-300 gr aralığında değişen Wistar albino türü sıçanlar kullanılmıştır. Bitki ekstreleri, günde 2 kere aynı dozda 10 gün boyunca uygulanmış ve 10 gün sonunda sıçanlar sakrifiye edilerek kan, pankreas, böbrek, kalp, göz ve karaciğer dokuları alınmıştır. Saflaştırılan bileşiklerin yapıları 1D-, 2D-NMR, UV ve Kütle spektroskopisi yöntemleri kullanılarak aydınlatılmıştır. Bulgular: Polygonum cognatum ve Paeonia mascula türlerinin herbalarından hazırlanan etil asetat ve n-butanol ekstreleri en yüksek in vitro ?-glukozidaz inhibitör etki göstermiştir. Yapılan in vivo çalışmaların sonuçlarına göre; aynı ekstreler deneysel diyabet oluşturulmuş sıçanların açlık kan şekerini yüksek oranda düşürmüştür. Buna ek olarak pozitif kontrol grubuna kıyasla, etil asetat ve n-butanol ekstrelerinin verildiği sıçanlarda AST, ALT ve MDA düzeyinde azalma, GSH düzeyinde ve SOD aktivitesinde artış olduğu tespit edilmiştir. İzolasyon çalışmalarında, P. cognatum?dan 11 bileşik, P. mascula?dan 8 bileşik olmak üzerek toplam 19 bileşik saflaştırılmıştır. Bu bileşikler üzerinde yapılan ?-glukozidaz inhibitör etki çalışması sonucunda P. cognatum ve P. mascula türlerinde etkiden sorumlu bileşikler sırasıyla kersetin (PCB-1) ve 1,2,3,4,6-penta-O-galloil-ß-D-glukoz (PME-1) olarak bulunmuştur. Sonuç: In vitro ?-glukozidaz enzim inhbisiyonu, in vivo deneysel diyabet oluşturulmuş sıçanlardan elde edilen biyokimyasal ve histopatolojik bulgular doğrultusunda halk arasında antidiyabetik amaçla kullanılan Polygonum cognatum ve Paeonia mascula türlerinin kan şekerini düşürdüğü, karaciğer enzimleri üzerine olumlu etkilerinin olduğu, antioksidan enzim düzeylerini önemli oranda arttırdığı, oluşan oksidatif stresi önlediği görülmüş ve etkiden sorumlu bileşikler tespit edilmiştir. Bu iki türün diyabette ve diyabetin neden olduğu komplikasyonlarda kullanılabileceği düşünülmüştür.