HAMDÎ’NİN YÛSUF U ZELÎHÂ MESNEVİSİNİN YUSUF SURESİNE UYGUNLUĞU

15. Yüzyıl divan şairi Hamdullah Hamdî'nin hamsesi içerisinde Yûsuf u Zelîhâ mesnevisi en güzel eser olarak kabul edilmektedir. Eserde sadece aşka dönük bir hikâye işlenmemiş, aynı zamanda devrin sosyal hayatı aktarılmaya çalışılmış, bununla birlikte sosyal ve ahlakî mesajlar da verilmeye gayret edilmiştir. Eser Anadolu sahasında yazılmış edebî değer taşıyan ilk Yusuf u Zeliha mesnevisi olmakla ayrı bir önem taşımaktadır. Mesnevide Hamdullah Hamdî'nin duygu dünyasının izlerine rastlamak da mümkündür. Mesnevinin konusu için çok büyük bir araştırma ve inceleme gayretine giren Hamdî, İranlı şair Molla Câmî'nin aynı adı taşıyan eserinden büyük oranda faydalanmıştır. Bunun yanında Kitab-ı Mukaddesi, Kuran-ı Kerim'de yer alan Yûsuf Suresini, devrinin en mühim Kur'ân tefsirlerini, kendisine kaynak edinmiştir. Şiirin ölçü ve kafiye gibi unsurlara dayanması Kur'ân-ı Kerim'in anlamının şekil içerisine sıkıştırılmasının nazım açısından tercümeye engel teşkil edeceği kanaati sonucunda divan şiirinde tercih edilen ayet iktibası Hamdî'nin Yusuf u Zeliha mesnevisine ait nüshalarda da kendisini göstermektedir. Edebî özelliğinden dolayı yurt içi ve yurt dışında mesnevinin çok sayıda nüshası tespit edilmiştir. Diğerlerine göre özellikle Kastamonu Yazma Eserler Kütüphanesi veri tabanında "37 Hk 1064/1" arşiv numarasıyla kayıtlı olan ve "Şânî" mahlaslı bir müstensih tarafından H. 955/M. 1547 tarihinde istinsah edilen nüshada Yusuf Suresinden oldukça fazla ayet iktibası yapıldığı görülmektedir. Bu çalışmada adı geçen nüshanın tanıklığında iktibas edilen ayetler ve bu ayetlere anlamca eş değer olan beyitler verilmeye çalışılmıştır. Böylelikle Hamdî'nin Yûsuf u Zelîhâ mesnevisine konu olan olayların Yusuf Suresine ve Kur'ân-ı Kerim tefsirlerine olan uygunluğu adı geçen nüshanın referansında ortaya konulmaya çalışılmıştır