Yapısal Kırılmalar Altında Ticari Açıklığın ve Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının İstihdam Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: E7 Ülkeleri Örneği

Ülkelerin küresel değer zincirine adapte olmalarının iki önemli bileşeni, ülkeye girendoğrudan yabancı sermaye yatırımları ve ticari açıklıktır. Ülkelerin küresel ekonomi ile bütünleşmefaaliyetlerinin altında, bu faaliyetlerin ülke ekonomisine olumlu katkı sağlaması beklentisi yeralmaktadır. Kuşkusuz bu iki iktisadi faaliyet, bir ülkedeki birçok makroekonomik göstergeyi deetkilemektedir. Bu makroekonomik göstergelerin en önemlilerinden biri ise istihdamdır.Bu kapsamda, bu çalışmada E7 ülkeleri için ticari açıklık ve doğrudan yabancı sermayeyatırımlarının GSYH’deki payının istihdam üzerindeki etkisi incelenmektedir. 1993-2017 döneminikapsayan çalışma sonucunda, ticari açıklık ve istihdam arasında uzun dönemli bir ilişki tespitedilemezken; doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının GSYH’deki payı ile istihdam arasında uzundönemli bir ilişki tespit edilmiştir. Yapısal kırılmalar altında yapılan eşbütünleşme analizi sonucundadoğrudan yabancı sermaye yatırımı değişkeninin istihdam değişkeni üzerinde Çin, Endonezya ve Rusyaiçin pozitif; Brezilya ve Hindistan için ise negatif etkiye sahip olduğu bulgusu elde edilmiştir. Türkiyeve Meksika için istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç elde edilememiştir. Yapısal kırılma sonuçlarıincelendiğinde ise, analiz bulguları bu iki değişken arasındaki uzun dönemli ilişkinin E7 ülkelerindehem küresel hem de ülkelere özgü krizlerden etkilendiğini ortaya koymaktadır.