İNGİLİZ BÜYÜKELÇİSİ A. H. LAYARD’IN RAPORUNA GÖRE 1878 YILINDA TÜRKİYE AVRUPA’SININ DEMOGRAFİK YAPISI

Türkiye Avrupası diye tabir edilen bölge, Balkanlarda Türklerin yoğunlukta yaşadığıcoğrafyayı tanımlamaktadır. Osmanlı Devleti ile başlayan Balkanlardaki Türk fetihleri iskânpolitikası ile desteklenmiş ve Balkanların büyük bir kısmı XVI. yüzyılın sonlarına kadarneredeyse Türk yurdu haline gelmişti. 93. Harbi (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) öncesinde bubölge; Türk, Bulgar, Rum, Yahudi, Arnavut, Sırp, Pomak Türkleri, Çingene, Tatar ve Çerkezmuhacirleri ile çeşitli etnik ve dini unsurların bir arada yaşadıkları küçük bir Osmanlıİmparatorluğu görünümündeydi.XIX. Yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı Devleti Avrupalı devletlerin ve Rusya’nınkışkırtmasıyla bölgede Gayrimüslim unsurların isyanları ile karşı karşıya kalmış ve yüzyılınsonuna doğru bu isyanların büyük oranda başarıya ulaşması, bölgedeki Müslüman Türkunsurunun Anadolu’ya göç etmelerine sebep olmuştur.Çalışmamızın ana kaynağını, National Archieve’den temin ettiğimiz İngiltere UlusalArşivinde Foreighn Office’ye (Dışişleri Ofisi) ait FO 881/3655 numaralı Temmuz 1878 tarihli,“Statistical İnformation as to the Popilations of European Turkey: 1878” başlıklı ve İngilizBüyükelçisi A.H.Layard imzalı rapor oluşturmaktadır. 39 sayfadan oluşan raporun ilk sayfaları,Osmanlı Devleti’nin Asya, Avrupa ve Afrika’daki toplam nüfusu ve toprak alanları hakkındaözet ve genel bilgiler içermektedir. Devamında ise Balkanlardaki Osmanlı hakimiyetindekivilayetlere bağlı sancak, kaza ve köylerin Müslüman ve Gayrimüslim erkek nüfusu ayrıntılı birşekilde tablolar halinde verilmiştir.