Yılmaz, Oğuzhan; Çağlar, Eyüp

Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerde düşünmeye ilişkin görünümleri tespit etmek amacıyla yapılan çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmaya veri toplayabilmek amacıyla 2017-2018, 2018-2019, 2019-2020 ve 2020-2021 öğretim yıllarında okutulan ve her sınıf düzeyinde üçer kitap olmak üzere değişik yayınevlerinden 12 Türkçe ders kitabı incelenmiştir. Çalışmaya konu ders kitapları "düşünme" özelinde betimsel analize tabi tutulmuş ve içerik analiziyle düşünen karakterler, düşünmeyen karakterler/düşünmeye engel durumlar, düşündüren sebepler/düşünme sonucu ortaya çıkan sonuçlar ve düşünme biçimleri başlıklarına yönelik bulgular elde edilmiştir. Çalışma sonucunda Türkçe ders kitaplarında düşünen karakterlerin genelde çocuklar, hayvan karakterler ve bilim adamları; düşünmeyen karakterlerin ise genelde çocukların etrafındaki yetişkinler olduğu görülmüştür. Kitaplarda düşünmeye engel durumlar olarak eğitim sistemleri ve geleneksel aile ortamları ön plana çıkmıştır. Ayrıca düşünme davranışının olumlu ve istendik sonuçlara yol açtığı, düşünmemenin ise karakterleri olumsuz durumlarla yüz yüze bıraktığı tespit edilmiştir.