1933 üniversite reformu sonrası Türkiye'ye iltica eden Alman bilim insanlarının Türk eğitim sistemine katkıları

Bu araştırma 1933 yılında gerçekleştirilen üniversite reformu ile Türkiye'ye gelen Alman bilim insanlarının Türk yükseköğretim hayatına ve bilimsel araştırma literatürüne sundukları katkıları incelemektedir. Araştırmada öncelikle Türk eğitim tarihi içinde üniversitenin gelişim seyrine ilişkin panoramik bir aktarım da sunulmuştur. Hem üniversite reformu öncesi hem de üniversite reformu ile birlikte başta Almanlar ve Avusturyalılar olmak üzere Türkiye'de yükseköğretime onlarca yabancı bilim insanının ve yardımcı personelin katıldığı görülmektedir. Gelen bu öğretim üyeleri ve yardımcıları Türkiye'de pozitif bilimlerin çeşitli dallarına yaptıkları katkılar sunmuştur. Çok sayıda enstitü kurarak araştırmaları bir merkez altında yürütmeleri bunların başında gelmektedir. Bilimsel yayıncılık için dergiler kurmaları ve yönetmeleri, alanında ün salacak pek çok Türk bilim insanı yetiştirmeleri ve onlarca ders kitabı ile materyal bırakmaları ve kütüphane kurmaları son derece önemli katkılar arasındadır. Yabancı öğretim üyelerinin yaptıkları bu katkılar Türk yükseköğretiminin şekillenmesi ve büyümesinde önemli bir itici gücü oluşturmuştur. Daha sonra da sayıları çoğalacak olan Türk üniversitelerinde görev alan pek çok akademisyenin ve araştırmacının yetiştirilmesinde bu yabancı öğretim üyelerinin oldukça önemli katkıları bulunmaktadır. Ayrıca yurt dışına yüksek öğrenim görmek üzere ya da yabancı dil öğrenmek, farklı araştırma disiplinleri edinmek için giden Türk araştırmacı ve bilim insanlarına aracılık eden ve Türkiye'den kendi ülkelerine döndükten sonra bu kişilere ev sahipliği yapan da bu profesörler olmuştur. Dolayısıyla kütüphane koleksiyonlarının bir üniversiteye yakışır hale gelmesi, bilimsel yayınların ve aktivitelerin çoğalması, bilimsel çalışmalardan halkın haberdar edilmesi ve halka yönelik zaman zaman çeşitli etkinliklerin yapılması hem de modern bilimsel kavramların Türkçeye kazandırılması gibi pek çok alanda özellikle Alman profesörlerin katkısı gözlemlenmektedir. Anahtar Kelimeler: Üniversite Reformu, Alman profesörler, Dârülfünûn

This research examines the contributions of German scientists who came to Turkey to Turkish higher education life and scientific research literature with the university reform carried out in 1933. In the research, first of all, a panoramic content regarding the development of the university in Turkish education history was given. It is seen that dozens of foreign professors, associate professors and auxiliary staff attended higher education in Turkey, especially Germans and Austrians, both before university reform and with university reform. These faculty members and their assistants have made contributions to various branches of positive sciences in Turkey. It is one of them that they carry out research under a center by establishing numerous institutes. Establishing and managing journals for scientific publishing, training many Turkish scientists who will have a reputation in the field, and leaving dozens of textbooks and materials and establishing libraries are among the very important contributions. These contributions made by foreign faculty members have formed an important force in the shaping and growth of Turkish higher education. These foreign faculty members have significant contributions in the training of many academicians and researchers working in Turkish universities, whose numbers will increase later. In addition, these professors have been the ones who mediated Turkish researchers and scientists who went abroad to study higher education or to learn foreign languages, to acquire different research disciplines, and who hosted them after returning to their home countries from Turkey. Therefore, the contribution of German professors is observed in many areas such as the becoming worthy of a university, the proliferation of scientific publications and activities, informing the public about scientific studies and conducting various activities for the public from time to time, as well as bringing modern scientific concepts into Turkish.