E-Okul üzerinden ilkokul 1. sınıf şubeleri ve sınıf öğretmenlerinin belirlenmesi uygulamasına ilişkin eğitim paydaşlarının görüşlerinin incelenmesi

Araştırmada, ilkokul 1. sınıf şubeleri ile sınıf öğretmenlerinin E-Okul sistemi üzerinden belirlenmesi uygulamasının öğretmen, okul yöneticisi ve veli görüşlerine yansıması incelenmiştir. Merkezi kura sistemine geçişin öğretmenlerin içsel motivasyonları, okul yöneticilerinin rol algıları ve beklentileri üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Araştırma, Erzincan il merkezindeki devlet ilkokullarıyla ilişkili 35 sınıf öğretmeni, 13 okul yöneticisi ve 43 veli olmak üzere toplam 91 katılımcıyla yürütülmüştür. Temel veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Anayasa, kanun, yönetmelik, yönerge, resmi duyuru ve uygulama rehberleri doküman incelemesi yoluyla toplanmış ve betimsel analizle değerlendirilmiştir. Doküman analizi bulguları hukuki dayanak ve yerleştirme süreci temaları altında düzenlenmiştir. Görüşmelerden elde edilen bulgular, merkezi kura sisteminin eşit işlem, tarafsızlık, şeffaflık ve kişisel isnat riskinin azalması bakımından olumlu karşılandığını göstermiştir. Buna karşılık sistemin pedagojik uygunluk, öğretmen emeğinin görünürlüğü, sınıf iklimi, özel durumların dikkate alınması ve gerekçeli itiraz süreçleri bakımından geliştirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Yerel inisiyatifli uygulamanın okul bağlamını, öğretmen özelliklerini ve veli beklentilerini dikkate alma açısından esneklik sağladığı; ancak kayırmacılık, eşitsiz erişim, veli baskısı ve öğretmenler arası karşılaştırma algısı oluşturabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Doküman analizi, merkezi kura uygulamasının eğitim hakkı ve eşitlik ilkelerine dayandığını; yerleştirme sürecinin kura, E-Okul üzerinden otomatik belirleme, dengeli dağıtım ölçütleri, şube değişikliği ve yönetsel sorumluluk hükümleriyle düzenlendiğini ortaya koymuştur. Araştırma sonucunda, sınıf ve öğretmen belirleme sürecinde eşitlik ile pedagojik uygunluk arasında dikkatli bir denge kurulması gerektiği anlaşılmıştır.

The study examined how determining primary school 1st grade classes and classroom teachers through the e-School system is reflected in the views of teachers, school administrators, and parents. The effects of the transition to the central lottery system on teachers' intrinsic motivation and school administrators' role perceptions were addressed. The research was conducted with 91 participants (35 classroom teachers, 13 administrators, and 43 parents) in central Erzincan. Primary data were collected through semi-structured interviews and analyzed using content analysis. Secondary documents, including the Constitution, laws, regulations, directives, official announcements, and guides, were evaluated by descriptive analysis under the legal basis and placement process themes. Findings showed that the central lottery system was viewed positively for equal treatment, impartiality, transparency, and reduced personal attribution risk. Conversely, the system needs improvement regarding pedagogical suitability, visibility of teachers' effort, classroom climate, special circumstances, and reasoned objection processes. Local initiative-based practice provided flexibility for the school context, teacher characteristics, and parent expectations; however, it could create favoritism, unequal access, parental pressure, and comparison among teachers. Document analysis revealed that the central lottery practice rests on the right to education and equality principles, regulated by lottery, e-School automatic determination, balanced distribution criteria, class change, and administrative responsibility provisions. A careful balance must be established between equality and pedagogical suitability in determining classes and teachers.