Akran matematik kaygısının öğrenci matematik kaygısı ve başarısı üzerine etkisi

Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin matematik kaygısı ile matematik başarılarının sınıf düzeyi ve cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemek ve farklı akran türleri ile kaygı düzeylerinin öğrencilerin matematik kaygısı ve matematik başarısı üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye’nin Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan bir il merkezindeki Millî Eğitim Bakanlığına bağlı üç devlet okulunda öğrenim gören 5., 6. ve 7. sınıf düzeyindeki toplam 349 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, Matematik Kaygısı Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu, Sosyometrik Akran İlişkileri Formu ve matematik başarı notları aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde iki faktörlü varyans analizi (ANOVA) ve yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılmıştır. Bulgular, matematik başarısının yalnızca sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiğini, matematik kaygısında ise sınıf düzeyi ile cinsiyet etkileşiminin anlamlı olduğunu ortaya koymuştur. Yapısal eşitlik modeli sonuçları, matematik kaygısının matematik başarısını negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığını göstermiştir. Ayrıca sıra arkadaşı kaygısının matematik başarısını hem doğrudan hem de matematik kaygısı aracılığıyla dolaylı olarak etkilediği; sık etkileşimde bulunulan arkadaş kaygısının ise matematik başarısını matematik kaygısı aracılığıyla dolaylı olarak etkilediği belirlenmiştir. Sıra arkadaşı, gezdiği arkadaş ve matematik kaygısı modeli, matematik başarısındaki toplam varyansın yaklaşık %22'sini açıklamaktadır. Elde edilen bulgular, akran ilişkisi türlerinin matematik başarısını matematik kaygısı aracılığıyla etkilediğini ve matematik kaygısının bu süreçte önemli bir aracı değişken olduğunu ortaya koymaktadır.

The aim of this study was to determine whether students’ mathematics anxiety and mathematics achievement differed significantly according to grade level and gender, and to examine the effects of different peer types and their anxiety levels on students’ mathematics anxiety and mathematics achievement. A correlational survey design was employed. The sample consisted of 349 fifth-, sixth-, and seventh-grade students enrolled in three public schools affiliated with the Turkish Ministry of National Education in a provincial center located in the Eastern Anatolia Region of Türkiye. Data were collected using the Mathematics Anxiety Scale, the Personal Information Form, the Sociometric Peer Relations Form, and students’ mathematics grades. Two-way analysis of variance (ANOVA) and structural equation modeling (SEM) were used to analyze the data. The findings indicated that mathematics achievement differed significantly only by grade level, whereas a significant interaction between grade level and gender was found for mathematics anxiety. The SEM results showed that mathematics anxiety significantly and negatively predicted mathematics achievement. In addition, deskmate anxiety had both direct and indirect effects on mathematics achievement through mathematics anxiety, whereas the anxiety of frequently interacting friends affected mathematics achievement only indirectly through mathematics anxiety. The model including deskmate anxiety, frequently interacting friend anxiety, and mathematics anxiety explained approximately 22% of the variance in mathematics achievement. These findings indicate that different types of peer relationships influence mathematics achievement through mathematics anxiety and that mathematics anxiety plays an important mediating role in this process.