Çevresel etkilerden bireysel seçimlere: Tesettürün moda ve toplumsal dinamiklerle ilişkisi - Erzurum örneği

Bu çalışma, tesettürün bireysel bir tercih olarak nasıl şekillendiğini ve bu tercihin oluşumunda etkili olan toplumsal, kültürel ve çevresel dinamikleri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada tesettür, dini bir yükümlülük olmasının yanı sıra bireyin aile yapısı, sosyal çevresi ve yaşadığı kültürel ortamla etkileşim içerisinde şekillenen bir olgu olarak ele alınmıştır. Bu doğrultuda tesettüre başlama süreci, aile ve sosyal çevrenin etkisi, moda ve tüketim kültürüyle kurulan ilişki, değişen tesettür algıları ve ideal tesettür anlayışına yönelik inceleme ve değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışma nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüş, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Erzurum’da yaşayan 21 kadın katılımcı oluşturmaktadır. Elde edilen veriler ışığında katılımcıların tesettüre ilişkin deneyimleri analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, tesettüre başlama kararının çoğu zaman tek bir nedene dayanmadığını; aile, sosyal çevre, dinî yönelimler, rol modeller ve bireysel deneyimlerin etkisiyle zaman içerisinde şekillenen dinamik bir süreç olduğunu göstermektedir. Katılımcıların önemli bir kısmı tesettürü dinî bir sorumluluk olarak değerlendirirken, modern yaşam koşulları, moda eğilimleri, tüketim kültürü ve sosyal medya içeriklerinin giyim tercihleri üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca ideal tesettür anlayışı ile günlük yaşam pratikleri arasında belirli farklılıkların bulunduğu, katılımcıların geleneksel ve modern tesettür anlayışları arasında çeşitli denge arayışları geliştirdikleri tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, tesettürün bireysel ve toplumsal boyutlarının iç içe geçtiğini ortaya koymakta ve literatüre katkı sunmaktadır.

This study aims to examine how hijab is shaped as an individual choice and to explore the social, cultural, and environmental dynamics influencing this preference. In this context, hijab is considered not only as a religious obligation but also as a phenomenon shaped through the interaction of family structure, social environment, and cultural context. The study focuses on the process of adopting hijab, the influence of family and social circles, its relationship with fashion and consumer culture, changing perceptions of hijab, and understandings of ideal hijab. The research was conducted using a qualitative method, and data were collected through semi-structured interviews. The study group consisted of 21 female participants living in Erzurum. The findings reveal that the decision to adopt hijab is not based on a single factor but develops through a dynamic process shaped by family, social environment, religious motivations, role models, and personal experiences. While many participants regard hijab as a religious responsibility, fashion trends, consumer culture, social media, and modern living conditions also influence their clothing preferences. The findings further indicate differences between ideal understandings of hijab and daily practices, as participants seek to balance traditional and modern interpretations. In conclusion, the study demonstrates that the individual and social dimensions of hijab are closely intertwined and contributes to the literature on the subject.