Medeni usul hukukunda bilirkişinin yasaklılığı, reddi ve sorumluluğu

Karşı karşıya kaldığımız hukuki uyuşmazlıkları çözme görevi kural olarak yargı makamlarına verilmiştir. Bu görevi ise hâkimler yerine getirmektedirler. Ancak hâkimlerin hukuk dışındaki alanlarda bilgi sahibi olmaları beklenmediği gibi çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilgi sahibi olsalar dahi bu bilgilerine dayanarak karar veremeyecekleri için bilirkişiye ihtiyaç duyulmaktadır. Bilirkişi, bir yargılama sürecinde hâkimde eksik olan ve hukuki bilgi dışında kalan uzmanlık, teknik ve özel bilgiyi hâkime sunan ve tecrübe prensiplerine dayanarak mevcut olan bir vakıadan neticeler çıkaran ya da kendi özel bilgisiyle ve donanımıyla uyuşmazlık konusu olan olayları tespit eden kişidir. Bilirkişiler, mahkemelerin yargı çevresi içinde yer aldığı bölge adliye mahkemeleri adli yargı adalet komisyonları tarafından her yıl düzenlenecek olan listelerde yer alan kişiler arasından seçilirler. Bilirkişinin tarafsızlığı ve bağımsızlığı, temel etik ilkedir. Bu ilkeyi teminat altına alan düzenlemelerden birisi de hâkimin yasaklılık ve reddine ilişkin hükümlerin niteliğine uygun düştüğü ölçüde bilirkişiler için de uygulanmasıdır. Bilirkişi, yargılama faaliyetlerinin bir parçasını teşkil etmektedir. Bilirkişilerin gerek bilirkişinin yasaklılığı ve reddine gerekse bilirkişilikle ilgili Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine aykırı davranışları dolayısıyla hem disiplin hem de hukuki ve cezai sorumlulukları bulunmaktadır.

The task of resolving legal disputes we face is given to the judicial authorities. Judges fulfill this duty. However, judges are not expected to have knowledge in fields other than the law, and in cases where the solution requires special and technical knowledge, an expert is needed because they cannot decide on the basis of this information even if they have knowledge.. An expert is the person who provides the expertise, technical and private information that is lacking in the judge in a judicial process, other than legal knowledge, and who draws conclusions from an existing fact based on the principles of experience or who determines the incidents that are in conflict with his own private knowledge and equipment. The experts, on the other hand, are selected from among the persons included in the lists to be prepared annually by the judicial justice commissions of the regional courts of appeal, in which the courts are within the jurisdiction. The impartiality and independence of the expert is the basic ethical principle. One of the regulations that guarantees this principle is that the provisions regarding the prohibition and rejection of the judge are applied to the experts to the extent that their nature is appropriate. Experts have both disciplinary and legal and criminal responsibilities due to the prohibition and rejection of the expert and their behavior contrary to the provisions of the Civil Procedure Law.