Osmanlı son devir ıslahatçı din alimlerinden Tahir el-Cezairi ve itikadi görüşleri

19. yüzyıldaki Osmanlı Suriyesi'ne baktığımızda batı karşısındaki gerileme-den ötürü çeşitli ıslahatların yapıldığı görülmektedir. Suriye âlimlerinden Tâhir el-Cezâirî, ıslahatçı düşünceleriyle bu dönemde ön plana çıkmaktadır. Cezairi'nin ısla-hat anlayışının temel felsefesi ise eserlerinde sıkça dile getirdiği Selef âlimlerinin akide anlayışına geri dönmektir. Cezâirî, itikadi konuları tartışmalardan ve görüş ayrılıklarından uzak yalın bir dille okuyucuya aktarma metodunu tercih etmektedir. Cezâirî'nin akide metodunu, bilgiye ve öğretmeye odaklı inanç konuları oluşturmaktadır. O mezhep imamlarına saygı duymakla beraber hangi itikadi anlayışı temsil ettiğini çoğu eserinde dile getirmemektedir. Onu en çok etkileyen kişi İmam Gazzâli olmuştur. Cezâirî, itikadi olarak Gazzâli'nin mezhebini tercih ettiğini söylemekle birlikte onun itikaddaki mezhebi olan Eş'ariliğin adını zikretmemektedir. Tezimizde; Cezâirî'nin "el-Cevâhirü'l-Kelâmiyye" ve "el-Cevheretü fi Kavâ'idi'l-Akâid" adlı eserlerindeki itikadi görüşlerinin ne olduğunu tespit etmek ve Kelam mezhepleriyle kıyasladığımızda hangi anlayışa daha yakın olduğunu ortaya koymak istedik. Bu amaçla Cezâirî'nin itikadi konuları hangi perspektiften ele aldığını ve Kelam mezheplerinden hangisine yakın olduğunu belirlemeye çalıştık.

When we look at Ottoman Syria in the 19th century, it is seen that various reforms were made due to the decline in the west. One of the Syrian scholars, Tahir al-Jazâiri, came to the forefront with his reformist thoughts in this period. The basic philosophy of Jazairi's understanding of reform is to return to the understanding of creed of Salaf scholars, which he frequently mentioned in his works. Al-Jazairi prefers the method of conveying the creed to the reader in a plain language, away from discussions and disagreements. Jazâirî's creed method consists of belief issues focused on knowledge and teaching. Although he respects the imams of the sect, he does not express which creed he represents in most of his works. The person who influenced him the most was Imam Gazzali. Al-Jazairî says that he prefers Gazzali's sect in terms of creed, but does not mention the name of Ash'arism, which is his sect in creed. In our thesis; We wanted to determine what the creed views of Cezâirî's "al-Cevâhirü'l-Kelâmiyye" and "el-Cevheretu fi Kavâ'idi'l-Akaid" are and to reveal which understanding is closer when we compare them with the Kalam sects. For this purpose, we tried to determine from which perspective Al-Jazairi dealt with theological issues and which of the Kalam sects he was close to.