Özel gereksinimli çocuğu olan annelerin bakım verme yükü ve stres durumlarının incelenmesi

Amaç: Bu araştırma özel gereksinimli çocuğu olan annelerin bakım verme yükü ve stres durumlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte olan araştırma, Bingöl il merkezinde bulunan Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde Eylül 2022 ve Eylül 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini belirtilen tarihler arasında Bingöl il merkezinde Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan 2072 çocuğun annesi oluşturmaktadır. Örneklemini ise evreni bilinen örnekleme yöntemi ile 324 birey olarak belirlenmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği" ve Algılanan Stres Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde, ortalama, standart sapma, Tek Yönlü Varyans analizi, Bağımsız Gruplarda t Testi, Pearson Korelasyon ve Basit Doğrusal Regresyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular: Annelerin %44'ünün 30-39 yaş grubunda olduğu, %87.0'sinin bir engelli çocuğunun olduğu ve %51.9'unun çocuğunun zihinsel engelli olduğu bulunmuştur. Annelerin toplam puan ortalamasının Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği için 26.71±8.80 ve Algılanan Stres Ölçeği için 27.00±11.35 olduğu belirlenmiştir. Annelerin yaş, eğitim durumu, gelir durumu ve çocuğunun engel türü Zarit Bakım Verme Yükü ölçeği puan ortalaması üzerinde; yaşadığı yer ve sahip olduğu engelli çocuk sayısı ise Algılanan Stres ölçeği puan ortalaması üzerinde etkili değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Annelerin Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği puanları ile Algılanan Stres Ölçeği puanları arasında pozitif bir korelasyon olduğu saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: Çalışma sonucunda özel gereksinimli çocuğa sahip olan annelerin bakım yükü arttıkça stres düzeylerinin arttığı bulunmuştur. Özel gereksinimli çocuğa sahip olan annelerin bakım yükünü azaltmaya yönelik olarak ekonomik destek verilmesi ve annelerin özel gereksinimli çocuk bakımına yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmaları önerilmektedir. 2023, 60 Sayfa Anahtar Kelimeler: Algılanan stres, Anne, Bakım yükü, Hemşirelik, Özel gereksinimli çocuk

Aim: This research was conducted to examine the caregiving burden and stress situations of mothers with children with special needs. Materials and Methods: The research, which is descriptive and relationship-seeking, was conducted in Special education and rehabilitation centers in Bingöl city center between September 2022 and September 2023. The population of the research consists of the mothers of 2072 children who received education in special education and rehabilitation centers in Bingöl city center between the specified dates. The sample was determined as 324 individuals with the known sampling method. "Personal Information Form", "Zarit Caregiving Burden Scale" and Perceived Stress Scale were used to collect research data. SPSS package program was used to analyze the data. Percentage, mean, standard deviation, One-Way Analysis of Variance, t-Test in Independent Groups, Pearson Correlation and Simple Linear Regression analysis were used to evaluate the data. Results: It was found that 44% of the mothers were in the 30-39 age group, 87.0% had a disabled child and 51.9% of their children had a mental disability. It was determined that the total mean score of the mothers was 26.71±8.80 for the Zarit Caregiving Burden Scale and 27.00±11.35 for the Perceived Stress Scale. Mothers' age, education level, income level and child's disability type are above the Zarit Caregiving Burden scale score average; It has been determined that the place where the child lives and the number of disabled children he/she has are effective variables on the average score of the Perceived Stress Scale. A positive correlation was found between the mothers' Zarit Caregiving Burden Scale scores and Perceived Stress Scale scores (p<0.05). Conclusion: As a result of the study, it was found that the stress levels of mothers with children with special needs increased as the care burden increased. in order to reduce the care burden of mothers with children with special needs, it is recommended to provide economic support and to provide information and training to mothers regarding the care of children with special needs. Key Words: Care burden, Child with special needs, Mother, Nursing, Perceived stres.