Kaynak tüketim muhasebesi ile geleneksel maliyetleme yönteminin karşılaştırılması: Bir sağlık işletmesi örneği

Kamu hastanelerinin birinci amacının kârlılık olmaması, sunulan sağlık hizmetlerinde tasarruf sağlayacak doğru maliyet bilgisine ihtiyaç duyulmayacağı anlamına gelmemektedir. Kamu hastanelerinde de sağlık hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi ve kaynakların kullanımında tasarruf sağlanabilmesi için doğru maliyet bilgisine ihtiyaç duyulmaktadır. Dolayısıyla sağlık işletmelerinin amaç ve hedeflerine ulaşabilmesinde önemli bir yere sahip olan maliyetlerin doğru bir şekilde hesaplanmasına imkân veren, teknoloji ve üretim süreçlerindeki değişiklikleri de dikkate alan maliyet yönetim modellerinin kullanılması gerekir. Bu bağlamda çalışmada, sağlık işletmelerinde kaynakların etkin ve verimli kullanılabilmesi, ihtiyaç duyulan tıbbı ilaç ve malzemelerin uygun fiyatlarla temin edilebilmesi, kaliteli bir sağlık hizmetinin sunulabilmesi ve hastane yöneticilerinin doğru kararlar verebilmeleri için maliyet ve yönetim muhasebesi yönetimlerinden olan kaynak tüketim muhasebesi ve geleneksel maliyetleme yöntemleri karşılaştırılarak en uygun maliyet bileşimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Erzurum ilinde faaliyet gösteren bir devlet hastanesinin hemodiyaliz ünitesinin 2021 yılı yıllık maliyet verileri kullanılarak kaynak tüketim muhasebesi ve geleneksel maliyetleme yöntemine göre maliyetler hesaplanmıştır. Sonuç olarak, kaynak tüketim muhasebesi yöntemine göre dağıtılan toplam hizmet maliyet 631.720,31 ₺, birim maliyet ise 2.589,02 ₺'dir. Geleneksel maliyetleme yöntemine göre toplam hizmet maliyet 660.041,79 ₺, birim maliyet ise 2.705,09 ₺'dir. Kaynak tüketim muhasebesi yönteminde toplam amortisman maliyeti 44.841,80 ₺, geleneksel maliyetleme yönteminde ise 32.275,65 ₺'dir. Görüldüğü gibi toplam hizmet maliyeti ve birim maliyet kaynak tüketim muhasebesi yönteminde daha düşük hesaplanmıştır. Bu sonucun ortaya çıkmasında, geleneksel maliyetleme yönteminde 17.977,92 ₺'lik atıl kapasitenin dikkate alınmaması ve amortismanın tarihi maliyetleme yöntemi ile hesaplanmasının etkili olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Sağlık İşletmesi, Kaynak Tüketim Muhasebesi, Geleneksel Maliyetleme Yöntemi, Atıl Kapasite, Toplam Hizmet Maliyeti, Birim Maliyet.

The fact that the primary goal of public hospitals is not profitability does not mean that there is no need for accurate cost information that will save money in the health services provided. Accurate cost information is needed in public hospitals to ensure that health services can be carried out without interruption and that savings can be made in the use of resources. Therefore, it is necessary to use cost management models that allow accurate calculation of costs, which have an important place in healthcare businesses to achieve their goals and objectives, and take into account changes in technology and production processes. In this context, the study aims to compare Resource Consumption Accounting and Traditional Costing Methods, which are among the cost and management accounting methods, in order to use resources effectively and efficiently in healthcare businesses, to obtain the needed medical drugs and materials at affordable prices, to provide a quality healthcare service and for hospital managers to make the right decisions. The aim is to determine appropriate cost combinations. For this purpose, costs were calculated according to resource consumption accounting and traditional costing method, using the 2021 annual cost data of the hemodialysis unit of a public hospital operating in Erzurum. As a result, the total service cost distributed according to the resource consumption accounting method is 631,720.31 ₺ and the unit cost is 2,589.02 ₺. According to the traditional costing method, the total service cost is 660,041.79 ₺ and the unit cost is 2,705.09 ₺. In the resource consumption accounting method, the total depreciation cost is 44,841.80 ₺, and in the traditional costing method it is 32,275.65 ₺. As can be seen, the total service cost and unit cost are calculated lower in the resource consumption accounting method. It can be said that ignoring the idle capacity of 17,977.92 ₺ in the traditional costing method and calculating the depreciation with the historical costing method were effective in this result. Key Words: Health Business, Resource Consumption Accounting, Traditional Costing Method, Idle Capacity, Total Service Cost, Unit Cost.