Eko-öğretmenler dijital platformunun fen bilimleri öğretmenlerinin küresel sosyal sorumluluk bilinç düzeylerine etkisi

Bu çalışmanın amacı, Fen Bilimleri öğretmenlerinin Küresel Sosyal Sorumluluk (KSS) düzeylerini belirlemek ve öğretmenlere yönelik geliştirilen Eko-Öğretmenler Platformunun bu düzey üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, öğretmenlerin küresel ve çevresel sorunlara yönelik farkındalıklarını artırmak ve iyi uygulama örneklerini paylaşabilecekleri çevrim içi bir platform oluşturulmuştur. Araştırmada, nicel ve nitel veri toplama tekniklerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Başer ve Kılınç (2015) tarafından geliştirilen Küresel Sosyal Sorumluluk Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, doğrulayıcı faktör analizi dâhil olmak üzere gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan orta ölçekli bir ilde görev yapan 91 Fen Bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcılara ön test uygulanmış, ardından 14 haftalık Eko-Öğretmenler Platformu uygulama süreci gerçekleştirilmiş ve süreç sonunda son test uygulanmıştır. Ayrıca, platformu aktif olarak kullanan öğretmenlerle nitel görüşmeler yapılmıştır. Nicel veriler; split-plot ANOVA, bağımlı örneklem t-testi ve bağımsız örneklem t-testi ile analiz edilmiş, nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, öğretmenlerin KSS düzeylerinin cinsiyet, görev yeri, mesleki deneyim süresi ve çocukluk dönemine ait yerleşim yeri değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Ancak, çocukluk döneminde yaşanılan ev türü değişkenine göre "Eyleme Dönük Sorumluluk" alt boyutunda anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ön test ve son test puanları karşılaştırıldığında, son test lehine istatistiksel olarak anlamlı bir artış elde edilmiştir. Sonuç olarak, Eko-Öğretmenler Platformu'nun Fen Bilimleri öğretmenlerinin Küresel Sosyal Sorumluluk düzeylerinin gelişimine olumlu katkı sağladığını göstermektedir. Nitel bulgular da bu sonucu desteklemekte; katılımcılar platformun mesleki iş birliği, farkındalık geliştirme ve sürdürülebilirlik konularına katkı sunduğunu ifade etmiştir.

The purpose of this study is to determine the Global Social Responsibility (GSR) levels of science teachers and to examine the effect of the "Eco-Teachers Platform" developed for teachers on these levels. In line with this objective, an online platform was created to raise teachers' awareness of global and environmental issues and to provide a space for sharing good practices. A mixed-methods approach was adopted, incorporating both quantitative and qualitative data collection techniques. The data were gathered using a Personal Information Form, the Global Social Responsibility Scale developed by Başer and Kılınç (2015), and a semi-structured interview form. Validity and reliability studies of the scale, including confirmatory factor analysis, were conducted. The study sample consisted of 91 science teachers working in a medium-sized province in the Eastern Anatolia Region of Turkey. A pre-test was administered, followed by a 14-week implementation of the Eco-Teachers Platform, and a post-test was conducted at the end of the process. In addition, qualitative interviews were conducted with teachers who actively used the platform. Quantitative data were analyzed using split-plot ANOVA, paired samples t-test, and independent samples t-test, while qualitative data were analyzed through content analysis. The findings showed that teachers' GSR levels did not differ significantly based on gender, place of work, years of experience, or childhood residential area. However, a significant difference was found in the "Action-Oriented Responsibility" sub-dimension based on the type of housing lived in during childhood. Comparison of pre-test and post-test scores revealed a statistically significant increase in favor of the post-test. These results indicate that the Eco-Teachers Platform contributed positively to the development of science teachers' global social responsibility. The qualitative findings supported this result, with participants stating that the platform enhanced professional collaboration, awareness, and sustainability.