Lise öğrencilerinin fen okuryazarlığını açıklayan bir model: Teknoloji bağımlılığı ve akademik erteleme

Bu çalışmada farklı sınıf seviyelerinde öğrenim gören lise öğrencilerinin fen okuryazarlıklarını, teknoloji bağımlılıklarını ve akademik erteleme davranışları arasındaki ilişkiyi açıklayan ve yordayan bir model üzerinden incelenmesi amaçlandı. Ayrıca lise öğrencilerinin akademik erteleme davranışının, teknoloji bağımlılık düzeylerinde ve fen okuryazarlıklarında aracı rolü olup olmadığını araştırmak amaçlandı. Bu amaçla çalışmada karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı sıralı (sıralı nicel→nitel) karma yöntem deseni kullanıldı. Çalışmanın nicel kısmı için nicel araştırma yöntemi olan ilişkisel tarama deseni ve bu ilişkileri ortaya çıkarmak adına "Yapısal Eşitlik Model" türlerinden Yol Analizi modeli (Path Analizi) ve aracılık analizi kullanıldı. Nitel kısmı için veriler içerik analizi kullanılarak analiz edildi. Araştırmanın nicel örneklemini Türkiye'nin güneydoğusunda yer alan sosyo-kültürel açıdan zengin bir ilçesinde farklı liselerde öğrenim gören 588 lise öğrencisi (312'si kadın, 276'sı erkek), nitel araştırma gurubunu 40 lise öğrencisi (21 kadın, 12 erkek) oluşturmaktadır. Araştırma verilerini elde etmek için ilk aşamada öğrenciler hakkında detaylı bilgi toplamak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu" ile birlikte "Evrensel Fen Okuryazarlık Ölçeği", "Teknoloji Bağımlılık Ölçeği" ve "Akademik Erteleme Ölçeği" kullanıldı. Daha sonra öğrencilerin fen okuryazarlığı, teknoloji bağımlılığı ve akademik erteleme ile ilgili düşüncelerini ortaya çıkartmak adına okul rehber öğretmenlerinin de yardımıyla belirlenen 40 öğrenciye 13 sorudan oluşan mülakat soruları soruldu ve sonuçlar analiz edildi. Bulgular, lise öğrencilerinin teknoloji bağımlılıklarının akademik erteleme davranışlarını doğrudan ve ayrıca teknoloji bağımlılıklarının evrensel fen okuryazarlıklarını akademik erteleme davranışı üzerinden dolaylı olarak etkilediğini göstermektedir. Lise öğrencilerinin teknoloji bağımlılıkları akademik erteleme davranışı ile birlikte evrensel fen okuryazarlığındaki değişimin (varyansın) %12'sini açıkladığını göstermiştir. Aracılık analizi sonucuna göre lise öğrencilerinin akademik erteleme davranışının, teknoloji bağımlılık düzeyleri ile fen okuryazarlıkları arasında tam aracı rolü olduğu tespit edildi. Ayrıca lise öğrencilerinin evrensel fen okuryazarlıkları ile teknoloji bağımlıkları ve akademik erteleme davranışları arasında negatif yönlü ilişki tespit edildi. Anahtar Kelimeler: Akademik erteleme davranışı, aracılık analizi, doğrulayıcı faktör analizi, evrensel fen okuryazarlığı, teknoloji bağımlılığı, yol analizi

In this study, it was aimed to examine the relationship between science literacy, technology addiction and academic procrastination behaviors of high school students studying at different grade levels through a model that explains and predicts the relationship. İn addition, it was aimed to investigate whether high school students' academic procrastination behavior has a mediating role in their technology addiction levels and science literacy. For this purpose, explanatory sequential (sequential quantitative→qualitative) mixed method design was used in the study. For the quantitative part of the study, the relational survey design, which is a quantitative research method, and Path Analysis model (Path Analysis) and mediation analysis, one of the "Structural Equation Model" types, were used to reveal these relationships. The quantitative sample of the study consisted of 588 high school students (312 female, 276 male) studying in different high schools in a socio-culturally rich district in southeastern Turkey, while the qualitative research group consisted of 40 high school students (21 female, 12 male). In order to obtain the research data, the "Personal Information Form", the "Universal Science Literacy Scale", the "Technology Dependency Scale" and the "Academic Procrastination Scale" were used to collect detailed information about the students. Then, in order to reveal students' thoughts on science literacy, technology addiction and academic procrastination, 40 students, who were determined with the help of school counselors, were asked 13 interview questions and the results were analyzed. The findings show that high school students' technology addictions directly affect their academic procrastination behaviors and also technology addictions indirectly affect their universal science literacy through academic procrastination behavior. Technology addictions of high school students together with academic procrastination behavior explained 12% of the variance in universal science literacy. According to the results of mediation analysis, it was determined that high school students' academic procrastination behavior had a full mediating role between their technology addiction levels and their science literacy. In addition, a negative relationship was found between high school students' universal science literacy and their technology addiction and academic procrastination behaviors. Academic procrastination behavior, confirmatory factor analysis, mediation analysis, technology addiction, path analysis, universal science literacy