Hak Dini Kur'an Dili Tefsiri bağlamında fıkhî kaidelerin Kur'anî temelleri

İslam hukuku müktesebatı içerisinde Mecellenin ilk yüz maddesi külli kaideler olarak bilinmektedir. Bu noktada tüm konular için genel geçer olarak serdedilen kurallara, kavâid, tek bir konuda geçerli olanlara ise davâbıt denilmektedir. İslam Hukuku alanında eğitim gören ve bu alanda lisansüstü çalışmalar yapan herkes, fıkha bütüncül olarak bakabilme noktasında külli kaidelerin öneminin farkındadır. Külli kaideler, İslam Hukuku alanında çalışma yapan kişiler için pek çok konuda kılavuz mahiyetindedir. Ne var ki bu alanda yapılan çalışmalar genel olarak yüzeysel kalmakta, yalnızca bu kaidelerin ezberlenmesi ile yetinilmektedir. Hak Dini Kur'an Dili Tefsiri, müellifin tefsir ilmindeki yetkinliğini tartışmasız şekilde ortaya koyduğu gibi fıkıh ilmindeki yetkinliğini de ortaya koyan pek çok argümanı içerisinde barındırmaktadır. Özellikle bazı fıkhî kâideler ile ayetler arasında kurmuş olduğu bağlantılar oldukça dikkat çekicidir. Fıkhî kâideler üzerine yazılmış olan eserlerde pek çoğuna rastlamanın mümkün olmadığı bu bağlantıların uzun ve derin bir tefekkür sonucu ortaya çıktığı aşikardır. Bu noktada Hak Dini Kur'an Dili tefsiri üzerine yapmış olduğumuz mütalaalarda Elmalılı'nın kavâid ve davâbıt yaklaşımı dikkatimizi celbetmiştir. Zira kaideler ile ayetler arasında ilk bakışta akla gelmeyecek ilginç bağlantılar kurmakta, kaidelerin neşet etmiş olduğu delilleri ortaya koymaktadır. İnce ve uzun bir tefekkür sürecinin meyvesi olan bu yaklaşımın gün yüzüne çıkarılması külli kaidelerin ve fıkhî temellerinin anlaşılması noktasında önem arz etmektedir.

The first hundred articles of the Mecelle are known as general principles within the Islamic legal heritage. In this context, rules that are generally valid for all issues are called "kavâid", while those that are valid for a single issue are called "davâbıt". Everyone who is educated in Islamic law and conducts postgraduate studies in this field is aware of the importance of general principles in being able to look at fiqh holistically. General principles serve as a guide for those working in the field of Islamic law in many matters. However, studies in this field generally remain superficial, and are often limited to memorizing these principles. Many people who memorize general principles are unaware of the evidence from which these principles originate, with a few exceptions. At this point, in our studies on the interpretation of the Qur'an in the language of the religion, Elmalılı's approach to kavâid and davâbıt has attracted our attention. For he establishes interesting connections between seemingly unrelated principles and verses, revealing the evidence from which the principles originated.