Okul dışı öğrenme ortamlarının öğrencilerin 21. yüzyıl ve bilimsel süreç becerilerine etkisi

Bu araştırmanın amacı, okul dışı öğrenme ortamlarının öğrencilerin bilimsel süreç becerileri ve 21. yüzyıl becerileri üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırmada açıklayıcı sıralayıcı karma yöntem deseni benimsenmiştir. Nicel bölümde, tek grup ön test–son test yarı deneysel desen kullanılmıştır. Bu doğrultuda, öğrencilerin bilimsel süreç becerileri testi ve 21. yüzyıl becerileri ölçeğinden elde edilen ön test ve son test puanları karşılaştırılmıştır. Nitel veriler ise öğrenci gezi günlükleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma, 7. sınıf düzeyindeki öğrencilerle yürütülmüştür. Uygulama sürecinde öğrenciler; biyogaz tesisi, su arıtma tesisi, üniversite ziyareti ve teleskopla gözlem gibi çeşitli okul dışı öğrenme etkinliklerine katılmışlardır. Nicel ve nitel bulgular, öğrencilerin bilimsel süreç ve 21. yüzyıl becerilerinde anlamlı gelişmeler gösterdiğini ortaya koymuştur. Öğrencilerin gözlem yapma, sınıflama, uzay ve zaman ilişkilerini kullanma, değişkenleri belirleme ve kontrol etme, verileri yorumlama, deney yapma ve hipotez kurma gibi bilimsel süreç becerilerinde anlamlı bir gelişim gösterdikleri anlaşılmıştır. Ayrıca 21. yüzyıl becerileri kapsamında; yaratıcılık ve yenilenme, eleştirel düşünme ve problem çözme, iletişim, iş birliği, bilgi okuryazarlığı, girişimcilik ve özyönetim, esneklik ve uyum, üretkenlik ve sorumluluk, liderlik gibi çok yönlü becerilerde de anlamlı ilerlemeler kaydedildiği belirlenmiştir. Öğrenciler, bu süreçlerin fen dersini daha anlamlı, eğlenceli ve kalıcı hale getirdiğini; derse karşı ilgi ve katılımlarını artırdığını belirtmişlerdir. Sonuç olarak, okul dışı öğrenme ortamlarının yalnızca bilişsel değil, aynı zamanda duyuşsal ve sosyal gelişimi de destekleyerek öğrencilerin çok yönlü becerilerini geliştirmede etkili olduğu ortaya konmuştur. Bu nedenle, fen öğretiminde bu tür öğrenme ortamlarının daha sistemli, planlı ve yaygın biçimde kullanılmasına yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Okul dışı öğrenme, bilimsel süreç becerileri, 21. yüzyıl becerileri

The aim of this study is to examine the effects of out-of-school learning environments on students' scientific process skills and 21st-century skills. An explanatory sequential mixed method design was adopted in the research. In the quantitative phase, a one-group pretest–posttest quasi-experimental design was used. Accordingly, students' pretest and posttest scores from the scientific process skills test and the 21st-century skills scale were compared. Qualitative data were collected through student field trip journals and semi-structured interviews. The study was conducted with 7th-grade students. During the implementation process, students participated in various out-of-school learning activities, including visits to a biogas plant, a water treatment facility, a university campus, and astronomical observation using a telescope. Quantitative and qualitative findings revealed significant improvements in students' scientific process skills and 21st-century competencies. It was found that students demonstrated notable development in scientific process skills such as making observations, classifying, using spatial and temporal relationships, identifying and controlling variables, interpreting data, conducting experiments, and forming hypotheses. Furthermore, significant progress was observed in diverse 21st-century skills such as creativity and innovation, critical thinking and problem-solving, communication, collaboration, information literacy, entrepreneurship and self-management, flexibility and adaptability, productivity and responsibility, and leadership. Students reported that these processes made science lessons more meaningful, enjoyable, and memorable, increasing their interest and engagement in the subject. In conclusion, the study revealed that out-of-school learning environments are effective not only in supporting students' cognitive development but also in fostering their emotional and social growth, thereby enhancing their multifaceted skills. Therefore, it is recommended that such environments be integrated into science education in a more systematic, planned, and widespread manner. Keywords: Out-of-school learning, science process skills, 21st-century skills.