Lise öğrencilerinde kariyer kararı öz yeterliği ile ergen-ebeveyn ilişkileri, erteleme davranışı ve psikolojik ihtiyaçlar arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmada lise öğrencilerinde kariyer kararı öz yeterliği ile ergen ebeveyn ilişkileri, erteleme davranışı ve psikolojik ihtiyaçlar arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma 2024–2025 eğitim öğretim yılında 326'sı kız ve 267'si erkek olmak üzere toplam 593 öğrenci ile yürütülmüştür. Çalışmada ilişkisel model kullanılmıştır. Veriler Kariyer Kararı Öz Yeterlik Ölçeği, Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği, Ergen Ebeveyn İlişkileri Ölçeği ve Erteleme Eğilimi Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler için t testi, korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgulara göre kariyer kararı öz yeterliği cinsiyet ve okul türüne göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Kariyer kararı öz yeterliği sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Kariyer kararı öz yeterliği ile psikolojik ihtiyaçlar arasında pozitif ve anlamlı ilişki vardır. Kariyer kararı öz yeterliği ile ergen ebeveyn ilişkileri arasında pozitif ve anlamlı ilişki vardır. Kariyer kararı öz yeterliği ile erteleme davranışı arasında negatif ve anlamlı ilişki vardır. Psikolojik ihtiyaçlar kariyer kararı öz yeterliğini pozitif yönde anlamlı olarak yordamaktadır. Erteleme davranışı kariyer kararı öz yeterliğini negatif yönde anlamlı olarak yordamaktadır. Ergen ebeveyn ilişkileri kariyer kararı öz yeterliğinin anlamlı bir yordayıcısı değildir. Sonuçlar psikolojik ihtiyaçların desteklenmesi ve erteleme davranışının azaltılması gerektiğini göstermektedir.

This study examined the relationship between career decision-making selfefficacy, adolescent–parent relationships, procrastination behavior, and psychological needs among high school students. The sample consisted of 593 students, including 326 females and 267 males, enrolled in the 2024–2025 academic year. A correlational research design was employed. Data were collected using the Career Decision-Making SelfEfficacy Scale, the Basic Psychological Needs Scale, the Adolescent–Parent Relationship Scale, and the Procrastination Tendency Scale. Independent samples t-test, correlation analysis, and multiple linear regression analysis were conducted.The results showed that career decision-making self-efficacy did not differ by gender or school type, but it differed by grade level. It was positively related to psychological needs and adolescent–parent relationships, and negatively related to procrastination behavior. Regression findings indicated that psychological needs positively predicted career decision-making selfefficacy, whereas procrastination behavior negatively predicted it. Adolescent–parent relationships were not a significant predictor. These findings highlight the importance of supporting psychological needs and reducing procrastination to enhance adolescents' career development.