Gündelik Hayat Teorisi Işığında Distopik Bir Romanın Eleştirisi: Abus

Bu çalışmada, distopik bir roman olan Abus etrafında “Gündelik Hayat Teorisi”nin izleri aranacaktır. Tüm dünyada ütopyanın karşıtı olarak 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmaya başlayan distopyalar, toplumların gelecekte karşılaşabileceği muhtemel olumsuzlukları önceden haber verme işlevi görür. Tüm değerlerin unutturulduğu, selamlaşmanın dahi suç kabul edildiği Abus’ta; totaliter bir rejimin baskısı altında yaşayan gündelik hayatın alışkanlıkları arasında sıradanlaşmış kötülüğü fark eden bir genç, şehirde büyük bir dönüşümü tetikler. Abuslular, içinde yaşadıkları durumun, düzenin, karmaşıklığın, rutinin farkına varmadıkları ve onu dillendirmedikleri için sıradanlığı üreten bir unsur olmuşlardır. Ancak bazı Abuslular, iktidarın halkı çeşitli aygıtlarla yönlendirip süreğen hâle getirdiği bu hayatta kendilerini yabancı hissederler. İktidarın dikkatini çekmemek için kendilerini gizlemeyi tercih eden bu kişiler, gizlenmeyi, farklı görünmeyi denerler. Eser, Abus şehri toplumunun gündelik hayatını detaylarıyla ortaya koyması sebebiyle özellikle sosyolojide “gündelik hayat teorisi” olarak geçen bakış açısını Henri Lefebvre ve Michel de Certeau’nun düşünceleriyle açıklayabileceğimiz bir özellik taşır. Bu çalışma, karşı-ütopya olarak tanımladığımız Abus adlı romanın “gündelik hayat teorisi” bağlamında metin-içerik analiz yöntemi ile değerlendirilmesini amaçlar. Metin, Lefebvre’nin “direniş”, De Certeau’nun “strateji ve taktikler” kavramları eşliğinde okunacaktır. Çalışma, “gündelik hayat teorisi”nin edebî bir eserin çözümlenmesinde kullanılmasına dair ülkemizdeki az sayıda örneklerdendir.