Hikmet tedrisatı

Bu seri yazıda İsmail Hakkı Baltacıoğlu’nun Tedrisat-ı İbtidaiyye Mecmuasının 1331 tarihli 30-4, 30-5, 30-33 numaralı sayılarında yayımlanan “Hikmet Tedrisatı”, “Hikmet-i Tabiiye Tedrisatı” başlıklı makalelerinde ortaya koyduğu Hikmet (Physique/Fizik) eğitimine dair değerlendirmeleri yer almaktadır. Eğitim Reformu akımının Türkiye’deki en büyük temsilcisi sayılan Baltacıoğlu, bu makalelerde hikmet tedrisatıyla ilgili pek çok meseleyi irdelemiştir: “Hikmetin mevzuu nedir?”, “Hikmetin terbiye ile münasebeti var mıdır?”, “Hikmet tetkik melekesini nasıl tenmiye eder?”, “Hadiselerin tetkikinden alınan fikirler”, “Hikmet Muhakemeyi nasıl terbiye eder?”, “Muhakemelerin verdiği başlıca kanaatler”, “Hikmet hadisatın münasebatını tefekkür ettirir”, “Hikmetin ta’mimci kafalara tesiri”, “Hikmetin merak hissi üzerine tesiri”, “İrade üzerine tesiri”, “Hikmetten alınacak malumat-ı umumiye”, “Tedrisat-ı sınaiye üzerine tesiri”, “Hikmetin usul-i tedrisi nasıl tayin edilir?”, “İlmin tarifinden alınacak fikirler”, “İlmin tarihinden alınacak fikirler”, “Usul-i felsefisinden alınacak Fikirler”, İlmin gaye-i hususiyesinden alınacak fikirler”, “İlmin psikolojisinden alınacak fikirler” bunlardan bazılarıdır. Baltacıoğlu, hikemi şartları nazarı itibara almadan bir ilmin tedris usulü hakkında verilecek hükümlerin tabiatıyla mevzusuz ve mutabakatsız olacağı kanaatindedir. Yine yazara göre en iptidai bir müessesede hatta ana mektebinde bile tedrisin ilmî, tarihî, mantıkî, mahallî ve ruhî esaslarını tatbik etmeksizin tek bir fikrin bir yerden bir kafaya nakline imkân yoktur.