Liken Asitlerinin İnsan Akciğer ve Karaciğer Kanser Hücre Hatları Üzerine Tiyoredoksin Redüktaz Hedefli Antikanser Etkisinin Gen ve Protein Seviyesinde Araştırılması

Kanser, kardiyovasküler hastalıklardan sonra en sık görülen ikinci ölüm nedenidir. Kanserden kaynaklı ölüm oranlarının daha yüksek olması, bilim insanlarının ve kuruluşların bu konuya daha fazla ilgi göstermesine yol açmıştır. DNA sentezi/onarımı, anjiyogenez gibi birçok hücresel olayda hayati fonksiyonlara sahip olan Tiyoredoksin Redüktaz (TRXR), akciğer ve karaciğer gibi birçok agresif tümör tipinde aşırı derecede eksprese edildiği için, kanser çalışmalarında seçici bir markır olarak kullanılır. 2018 yılında yayımlanan çalışmamızda, bazı liken asitlerinin (difraktaik, evernik, lobarik, lekanorik ve vulpinik asit) sıçan akciğerinden saflaştırılan TRXR enzimi üzerine inhibe edici etkisinin ticari antikanser ilaçları olan sisplatin ve doksorubisinden daha güçlü olduğu gösterilmiştir. Literatürde, insan akciğer (A549) ve karaciğer (HepG2) kanseri hücrelerinde belirtilen liken asitlerinin tiyoredoksin redüktaz hedefli antikanser etkisinin araştırıldığı çalışmaların bulunmaması projeyi özgün kılmaktadır. Bu projenin amacı, yukarıda belirtilen liken asitlerinin A549 ve HepG2 kanser hücreleri üzerindeki antikanser etkisini detaylı şekilde araştırmak ve bu etkinin TRXR1 aracılığıyla olup olmadığını hem moleküler hem de protein seviyelerinde incelemektir. Farklı konsantrasyonlarda liken asitleri muamelesiyle A549 ve HepG2 kanser hücrelerinde hücre proliferasyon testi yapıldı. Etkin IC50 konsantrasyonu ve uygulama süresi belirlendikten sonra bu liken asitlerinin apoptoz ve migrasyon üzerine, apoptotik yolak genleri olan BAX, BCL-2 ve P53?ün kantitatif ekspresyonu üzerine etkileri her iki kanser hücre hattında incelendi. Ayrıca, her iki kanser hücre hattının liken asitleriye inkübasyonu durumunda TRXR1'nin kantitatif gen ve protein ekspresyonlarına ve TRXR1 enziminin spesifik aktivitesi üzerine etkisine bakıldı. Difraktaik, evernik, lobarik ve vulpinik asit her iki hücre hattında da antiproliferatif etki gösterdi ve apoptozu indükledi. Lekanorik asit iki hücre hattında da antikanser etki göstermedi. TRXR1?in aktivitesini A549 hücresinde difraktaik asit baskılarken HepG2 hücresinde ise difraktaik ve vulpinik asitleri baskıladı. Sonuç olarak, difraktaik ve vulpinik asitleri TRXR1 hedefli antikanser özellik gösterdi.