TÜRKİYE’DE BİRİNCİL ENERJİ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: DİNAMİK BİR ANALİZ

Enerji, sanayi devrimi ile birlikte talebi ve önemi sürekli artan, günümüzde mal ve hizmetlerin üretiminde zorunlu bir girdi olarak kullanılan önemli birkaynaktır. Türkiye’de de son yıllarda artan talep ve enerji ihtiyacına bağlı olarak,enerji tüketimi ve büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi ülke ekonomisine yönveren politikaların belirlenmesi hususunda son derece önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı; Türkiye’de enerji tüketiminin büyüme üzerindeki etkisini 1970-2016 dönemi itibari ile yıllık birincil enerji tüketimi (BET), reel gayri saf yurtiçihasıla ve reel sermaye birikimi verileri kullanılarak araştırmaktır. Analizde yapı-sal kırılma altında, serilerin uzun dönemli ilişkileri Hatemi-J eş-bütünleşme veFMOLS testi, kısa dönemli ilişkileri ise VECM modeli ile ortaya konulmuş, analizsonucunda BET ile RGSYH arasında hem kısa hem de uzun dönemde pozitif veanlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bununla birlikte, değişkenler arasındaki ilişkininyönü Toda-Yamamoto nedensellik testi ile incelenmiş ve BET’den RGSYH’yadoğru tek yönlü bir nedensellik olduğu görülmüştür. Son olarak değişkenler arasındaki dinamik ilişki, Kalman Filtresi yöntemi ile tahmin edilmiş ve analiz neticesinde BET’in büyüme üzerindeki etkisinin pozitif yönlü olduğu ancak zamanlaazaldığı tespit edilmiştir