Lazistan mutasarrıfı ahmet cevdet paşa'nın atina (pazar) ve h opa ile ilgili layihası

Tarihi geçmişi milattan öncesine kadar giden Doğu Karadeniz, özellikle 1877-78 Osmanlı-Rus Harbi'nden sonra daha da önemli hale gelmiştir. Osmanlı Devleti'nin kuzeydoğu sınırını oluşturan bölge, Rusya'nın sıcak denizlere inme yolunda önemli bir geçiş noktasını oluşturmaktaydı. Çoğunlukla dik ve derin vadilerden oluşan bu coğrafyanın iç kesimlerle olan bağlantısını ise belli başlı geçiş noktaları sağlıyordu. Dolayısıyla bu geçiş noktaları ile deniz bağlantısı Doğu Karadeniz'deki limanlarla sağlanıyordu. Osmanlı Devleti bu bölgenin önemini bildiğinden, buraların idaresi hususunda ayrı bir dikkat göstermiştir. Özellikle son dönemlerde paşa rütbesinde, üst düzey idareciler tayin ederek bölgede bu tecrübeli idareciler vasıtasıyla etkin olmak istemiştir. Ahmet Cevdet Paşa da bu idarecilerden birisidir. Hatta bu bölgenin mali, askeri, siyasi ve sosyal durumlarına ilişkin layiha kaleme almıştır. Atina (Pazar) ve Hopa hakkındaki görüşlerini içeren bu layihası ise farklı bir bakış açısı olarak dikkate değerdir.