Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 2

Araştırmacılar(4)

• Çiçek, Fatih
• Inan, Kenan
• Isabaeva, Nazgul A.
• Kömürcü, Elif

• ArticleAçık Erişim2025/r/ebyu/19527
  Artuklular hanedanında siyasi evliliklerin güç dengeleri üzerindeki rolü

  Kömürcü, Elif

  Toplumun en önemli kurumlarından biri olan aile kavramı geçmişten günümüze Türk topluluklarında devletlerarası siyaset ve politikanın bir parçası haline gelmiştir. 1102/1409 yılları arasında yaklaşık üç asır bir sürede Doğu Anadolu ve Kuzey Mezopotamya’da hüküm süren Artuklu hanedanlığında gerçekleşen bu siyasi evlilikler, hanedanın gücünü koruma ve genişletme stratejilerinde önemli bir rol oynamıştır. Siyasi evlilikler hem iç hem de dış ilişkilerde barış ve ittifak sağlamanın bir yolu olarak kullanılmıştır. Artuklu beyleri, komşu devletlerle veya güçlü yerel aşiretlerle yapılan evliliklerle hanedanlarını güçlendirmeyi hedeflemişlerdir. Özellikle Selçuklu, Zengi ve Eyyubi gibi dönemin büyük güçleriyle yapılan evlilikler, Artukluların bölgedeki dengeleri lehlerine çevirmelerine yardımcı olmuştur. Bu evlilikler, sadece askeri destek sağlamakla kalmamış, aynı zamanda ticari yolların kontrolünü elinde tutmalarına ve bölgesel anlaşmazlıklarda diplomatik bir avantaj elde etmelerine de imkân vermiştir. Bununla birlikte, bu evlilikler bazen hanedan içi rekabetleri artırmış ve taht kavgalarına yol açmıştır. Bu durum, Artukluların iç istikrarını zedeleyerek hanedanın zayıflamasına da neden olmuştur. Bu bağlamda Artuklular döneminde siyasi evlilikler hem hanedanın yükselişinde hem de zayıflamasında kilit bir faktör olarak öne çıkmıştır. Sonuç olarak, bu makalede tarihi süreç içerisinde Artuklu Hanedanı’nda gerçekleşen hanedan içi evliliklerin yanı sıra, diğer Türkmen beylikleri, Selçuklu Devleti, Zengiler, Eyyubiler, İlhanlılar ve diğer bölgesel güçler arasında kurulan sıhriyet bağları değerlendirilecektir. Makalede, bu siyasi evliliklerin, hanedanın gücünü artırmak, askeri ve diplomatik ittifaklar kurmak gibi olumlu etkileri olduğu kadar, hanedan içi çatışmalara ve rekabetlere yol açarak zayıflamaya neden olan olumsuz sonuçlar da incelenecektir.

  • 
  İncele
• ArticleAçık Erişim2023/r/ebyu/20196
  Osmanlı Dönemi Trabzon’da Aile (1700-1730)

  Çiçek, Fatih

  Sosyolojik açıdan toplumların en temel yapı taşı ailedir. Tarihsel süreç içerisinde varlığı ve önemi sürekli artan aile kurumu, toplumun düzeninin devam etmesinde çok önemli işlev üstlenmiştir. Toplumlar bu anlamda aile kurumuna büyük önem vermiştir. Aile kurumu gelecek nesillere kültürel kimliğin ve tarih bilincinin aktarılmasında önemli vazifeler üstlenmiştir. Bu çalışmada Osmanlı aile yapısının XVIII. yüzyılda Trabzon örneği üzerinden tarihi ve sosyolojik tespitine katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Bu çalışmada Osmanlı sosyal tarih çalışmalarının önemli arşiv belgeleri olan şer’iye sicilleri kullanılarak hazırlanmıştır. Bu kaynaklardan hareketle 1700-1730 seneleri arasında Trabzon’da aile birliğini oluşturan etmenler üzerinde durulmuştur. Bu doğrultuda Trabzon şer’iye sicillerine yansıdığı kadarı ile ailenin oluşum süreci ilk olarak; bireylerin reşit sayılma yaşları, evliliğe rıza, nişan, mehir, eş ve çocuk sayıları ele alınmıştır. Çalışmanın devamında aile birliğinin dağılması ile ilgili olarak boşanma ve bu sürecin devamında iddet nafakası ele alınmıştır. Çalışmada ayrıca dönemin iktisadi koşulları göz önünde tutularak birtakım kıyaslamalar yapılmıştır. Çalışmada çok eşliliğin çocuk sayısı üzerinde etkisi olup olmadığı değerlendirilmiştir.

  İncele
• ArticleAçık Erişim2023/r/ebyu/19999
  Money foundations in trabzon (1702-1732)

  Çiçek, Fatih

  Foundations have undertaken important functions in the Ottoman Empire in order to ensure regular and continuous socio-economic services for the benefit of society. In Ottoman social life, foundations made valuable contributions by providing services in many areas such as urbanism, education, culture, religious services, social services and settlement that the public could not reach. Cash foundations, which are an important part of the Ottoman foundation system, are the institutions that generate income by operating the cash money, which is their capital, in accordance with certain procedures and principles. Cash foundations, which are also referred to as waqf-ı nukud in Ottoman archival documents, started in the XVI. It has been popular since the middle of the century. Money waqfs have found an application area in the Ottoman Empire for about 400 years with their unique methods on the axis of Ottoman waqf experience. The most important function of cash foundations has been to provide loans, financing and cash support in areas that are economically needed. Cash foundations contributed not only to the financing needed by the market in the Ottoman Empire, but also to the execution of the social services needed by the society. Fundamentally, the operation of cash foundations has been to generate income by lending or renting their capital with certain interest (interest) rates to those in need. These foundations have provided support in areas such as education services, salary payments, repair of foundation works, lighting of religious buildings and urban planning services with the income they have earned. This study has been prepared on the basis of the charter records of the Ottoman period Trabzon city between the years 1702 and 1732 and selected from these endowments and foundation records. It has been tried to see which areas the money foundations established in this period contributed to in the context of the foundation-city relationship in Trabzon. Evaluations were made about the procedures and principles taken into account in the establishment of Trabzon cash foundations and the methods followed when establishing cash foundations. It has been tried to be explained according to the documents about the remuneration methods of Trabzon money foundations. In the study, it is discussed at which rate of return the capital of cash foundations is operated. In addition, it has been focused on which expenditure items the incomes of money foundations have been spent on. Information about the names, social status and gender of the founders of cash foundations in Trabzon is included. In this process, cash foundations in Trabzon, urban planning, repair of foundation works, religious services, wage payments to officials performing educational services and contributions to those in need of cash support were analyzed.

  İncele
• ArticleAçık Erişim2022/r/ebyu/20327
  An Example of Political Marriages in Turkish History: Atabey Marriages

  Altin, Kader; Kömürcü, Elif

  Atabeys were civil servants who were responsible primarily for raising the children of the ruler. At first, it was a duty regarding the education of the prince, after some time, it became an institution, and then became politicized. The most obvious aspect of this politicization was the atabeys giving their daughters to the princes or marrying the widowed mothers of the princes. In this way, the atabeys enabled these duties to become an important position in the state administration, in which they also became more effective over time. We see that atabeys played important roles in the fights for sultanate, especially among the Seljukian princes, and as long as the power of the state continued in the central administration, they did not enter into a struggle for independence on their own behalf, but they began to use all the power of princes on their own behalf at the point where the state center weakened.\rEstablishing family ties through political marriages and forming a policy based on them is a path followed by statesmen. In line with this path, sultans, melikes, atabeys made marriages. The main purpose of marriages is to consolidate the authority of the state, to take the allegiance of the principalities, to prevent rebellions and to play an active role in the relations between the dynasties.\rIn the present study, the effects of atabey marriages, which is among the marriages made for political purposes in Turkish history, on Turkish political history were evaluated by giving examples from fifteen atabey marriages made in the historical process.

  • 
  İncele
• ArticleYalnız künye2021/r/ebyu/20688
  Türk Tarihinde Görülen Siyasi Evliliklere Bir Örnek: Levirat

  Altin, Kader; Kömürcü, Elif

  -

  İncele
• ArticleYalnız künye2017/r/ebyu/21030
  Erzurum Valisi Vezir Süleyman Paşa’nın 1784 Erzincan Depremi Sonrası Yağmalanan Muhallefatı

  Çiçek, Fatih

  Osmanlı Arşiv Belgeleri arasında önemli yeri olan muhallefat defterleri, ölen kişinin sosyal ve ekonomik durumu ve ayrıca bulunduğu dönemini anlamak açısından önemli bir kaynak çeşidi olarak karşımıza çıkmaktadır. 18. Yüzyıla ait olan bu muhallefat defterinde Erzurum Beylerbeyi Vezir Süleyman Paşa’nın terekesi incelenmiştir. 1784 senesinde Erzurum Beylerbeyliğine tayin edilen Vezir Süleyman Paşa’nın görev yeri olan Erzurum’a giderken Erzincan’da geçici ikamet ettiği sırada şiddetli bir deprem meydana gelir. Depremin sonrasında Süleyman Paşa ve maiyetine ait olan mal, eşya ve paralar Erzincan ve civarındaki köylerden bazı ahali ve aşiret mensuplarınca yağmalanır. Osmanlı Devleti idarecileri Süleyman Paşa’nın yağmalanan terekesinin toplatılmasını istemişlerdir. Yağmadan ve enkazdan toparlanan Tereke bir defter haline getirilerek İstanbul’a gönderilmiştir. Çalışmamızda bu tereke defteri baştan sona okunup, belirli bir tasnif yapılıp ve değerlendirilip tablolarlar halinde verilmiştir. Çalışmada ulaşabildiğimiz arşiv belgeleri ve dönemin kronikleri ışığında Süleyman Paşa’nın kısa bir biyografisine de verilmiştir. Daha sonra 12900 Numaralı Muhallefat defteri değerlendirilmiştir. Ayrıca deftere ilave olarak Osmanlı Arşivinde bu tereke ile ilgili farklı arşiv belgeleri kullanılarak çalışmanın daha kapsamlı olması amaçlanmıştır. Harita ve tablolarlar kullanılarak daha anlaşılabilir olması hedeflenmiştir.

  İncele