Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 1
• 1

Araştırmacılar(2)

• Karabulut, Asuman
• Özdemir, Rukiye

• ArticleAçık Erişim2026/r/ebyu/19325
  Tanzimat’ın taşrada hukukîleşme serüveni: manisa ticaret mahkemesi örneği (1868-1908)

  Karabulut, Asuman

  19. yüzyıl Osmanlı Devleti’nin Batı ile olan ticari ilişkilerinin yükselişe geçtiği bir süreç olmuştur. Bu nedenle Tanzimat sonrası hukuki alanda yapılan ilk yenilikler de ticaretle ilgiliydi. Şer’i hükümlerin ticari sahadaki yetersizliği yeni kanunların ve dolayısıyla bunları uygulayacak yeni mahkemelerin kurulması için uygun bir ortam sağlıyordu. Bu sebeple yabancı ve yerli teb’a arasındaki ticaret, hukuk ve ceza davalarına bakmak üzere karma mahkemeler kurulması yönünde bir karar alındı. Çalışma kapsamında ele almak gerekir ise 1868 tarihinde Manisa Sancağı’nda bir ticaret mahkemesi kurulması kararı alındığı görülmektedir. Bu bağlamda ıslahat hareketi sonrasında taşrada kurulmuş olan ticaret mahkemelerinden biri olan Manisa Ticaret Mahkemesinin kuruluş süreci, mahkeme görevlileri ve ticaret mahkemesi kararlarının uygulanması sürecindeki bürokratik işleyiş bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışma esnasında Osmanlı arşiv vesikaları ve vilayet salnamelerinden yararlanılarak Osmanlı Devleti’nin Batı’daki hukukî gelişmelere yanıt olarak oluşturduğu yeni yargı kurumlarının modernleşme sürecindeki temsili ve işlevsel boyutları taşra ölçeğinde incelenmiştir.

  • 
  İncele
• ArticleAçık Erişim2025/r/ebyu/19358
  Balkan Harbi’nde Trabzon Redif Taburu

  Karabulut, Asuman

  1826’da Yeniçeri Ocağı’nın lağvedilmesi yeni askerî düzene geçişin önündeki büyük engeli ortadan kaldırmıştı. Kurulan yeni ordu “Asakir-i Mansure-i Muhammediye”, kısa vadede kendisinden bekleneni tam anlamı ile veremeyince ülkenin daha iyi savunulabilmesi için 1834 yılında Meclis-i Şura’da Redîf-i Asâkir-i Mansûre adıyla bir yedek ordu kurulmasına karar verildi. Karar II. Mahmud tarafından onaylandıktan sonra taşrada redif birlikleri kurulmaya başlandı. Redif askerî teşkilatının kurulmasını bildiren kanunnamenin vilayet ve sancaklara ulaşması ile beraber taburlar oluşturulmuştu. Sancaklarda toplanacak asker sayısı ve bu işin icrasının kimler tarafından gerçekleştirileceği hususunda çalışmalar yapıldı. Redif birliği kurulması düşünülen yerlerde bu iş mütesellim, mutasarrıf ve valilere bırakılmıştı. Zamanla Anadolu’nun pek çok yerinde redif birlikleri teşkil edildi. Bu çalışmada, Balkan Harbi’nde Bolayır Muharebelerine katılan ve 8 Şubat 1913’te Bolayır’ın doğusunda bulunan Sülüklü Tabya’dan hareket ederek Soğukdere’nin kuzeyinde, Bulgarlarla yaptıkları cephe muharebesinde büyük başarının yanı sıra ağır surette kayıp veren Trabzon Redif Taburu’nun harp ceridesi üzerinde durulacaktır. Bir yıllık (22 Eylül 1328-9 Teşrinievvel 1329 [5 Ekim 1912-22 Ekim 1913]) harp ceridesi çerçevesinde Trabzon Redif Taburu’nun seferberlik emri, toplanması, muharebe meydanına sevki, harp nizamı ve bölgedeki savaşları harp ceridesi çerçevesinde gün yüzüne çıkartılacaktır.

  İncele
• ArticleYalnız künye2021/r/ebyu/20698
  Diplomatic instrumentation of the caliphate authority in the relationship between the ottoman empire and the turkestan khanates in the 19TH century

  Karabulut, Asuman

  16. yüzyılın ortalarından itibaren Türkistan coğrafyasında bağımsız olarak yaşayan Buhara ve Hive Hanlıklarının yanı sıra, Hokand Hanlığı 18. yüzyılın başlarından itibaren bağımsızlığını ilan etmişti. Yani bu coğrafyada birbirinden bağımsız üç ayrı devlet kurulmuştu. Burada yaşayan Türkistan Türkleri üç ayrı hanlık arasında bölündü ve bölgede güçlü bir birlik yoktu. Doğu Türkistan’da ise 19. yüzyılda Yakub Bey’in önderliğinde ortaya çıkan ve Çin’e karşı savaşan Kaşgar Devleti vardı. Bu bağımsız hanlıklar, Asya’da öncü bir devlet olarak nitelendirilemedikleri için, kendilerine önderlik etmelerini isteyecekleri güçlü bir devlete ihtiyaçları vardı. Bu nedenle, Türkistan yönünde ilerleyen Rusya’ya ve bölgedeki gücünü artırmaya çalışan İngiltere’ye karşı zaman zaman halifeliği elinde bulunduran Osmanlı İmparatorluğu’ndan yardım istediler. Türkistan hanlıklarının Osmanlı Devleti ile yazışmalarının sıklaştığı devir 19. yüzyıldır. Bu çalışmada 19. yüzyıl Osmanlı arşiv belgelerinin transkripsiyonlarından, Türkistan coğrafyası ve hilafet ile ilgili yazılmış kaynaklardan faydalanılarak Osmanlı Devleti ve Türkistan hanlıkları arasındaki siyasi, ilmi, ticari ve dini münasebetler analiz edildi. Araştırma yapılırken özellikle hilafet makamının bu ilişkideki yeri ve etkisi göz önünde bulunduruldu. Çalışmada, bahsi geçen yüzyılda hilafetin nüfuzunun hanlıklar üzerinde istenilen etkiyi tam anlamıyla veremediği savunulmaktadır.

  İncele
• ArticleYalnız künye2020/r/ebyu/22030
  Erzurum Vilayet Salnamelerine Göre Erzincan Sancağında İdari Taksimat

  Karabulut, Asuman; Tercan, Hatice

  Osmanlı Devleti’nde Tanzimat sonrasıgerçekleşen reformlardan biri de mülki sistemintaşra idaresinde yeniden yapılanmasıdır. Özellikle1871 Vilayet Nizamnamesi ile vilayet, sancak vekaza idaresinde köklü değişiklikler gerçekleşmiştir.Nizamnamelere göre kurulan meclisler,mahkemeler, kalemler ve kurulların gayesi devletmerkezine uzak bölgelerin Tanzimat’a uygun birşekilde işlerliğini ölçmeye yönelik olmuştur. 1871Vilayet Nizamnamesi’nin Osmanlı taşrasınagetirmiş olduğu düzenin yansımalarınıngörülebileceği en iyi kaynakları ise vilayetsalnameleri oluşturmaktadır. Bu salnamelerinhazırlanması ve yayımlanması noktasında bazıvilayetlerin nizamnamelerde belirtildiği şekildetitizlik gösterdiği bilinmektedir. Kimi vilayet idaresihemen her yıl salname yayımlarken, bazıları birkaçsalname ile yetinmiştir. Çalışma konusunuilgilendiren Erzurum Vilayet Salnameleri de ilk kez1870 tarihinde yayımlanmaya başlamış ve belliaralıklarla 1900 tarihine kadar 15 defayayımlanmıştır. Taşra idaresi üzerine detaylı bilgilersunan bu salnamelerden yakın dönem Erzurumbölgesi tarihinin sosyal, iktisadi, idari, ekonomik veaskeri yapısına ilişkin bilgiler edinmek mümkündür.Lokal çalışmalar noktasında ihtiyaca cevap verenvilayet salnameleri, çalışmanın ana kaynağınıoluşturmaktadır. Bu çalışmada, Erzincan Sancağıidaresi yıllara göre Erzurum Vilayet Salnameleriışığında incelenmiştir. Ayrıca sancağın idaritaksimatında görülen değişim ve gelişmelerdeğerlendirilerek 19. yüzyıl Osmanlı taşra idaresialanındaki çalışmalara katkı sağlanmayaçalışılmıştır.

  İncele
• ArticleAçık Erişim2018/r/ebyu/22655
  XIX. Yüzyılın Ortalarında Bergama Kazasında Tarım ve Hayvancılık

  Karabulut, Asuman

  Bu çalışmada, Bakırçay Havzası’nın verimli toprakları üzerinde kurulmuş olan Bergama Kazası’nın XIX. yüzyıl ortalarındaki tarım ve hayvancılık faaliyetleri ele alınmıştır. Çalışma, kaza merkezi, nahiyeler ve köylere ait olan on iki adet temettuat defteri göz önünde bulundurularak yapılmıştır. Yapılan bu araştırmada, kaza merkezi, nahiye ve köylerdeki arazilerin toplam miktarı hesaplanmıştır. Ayrıca, bu arazinin ne kadarının tarla, ne kadarının bağ-bahçe olduğu ve bu tarım işletmelerinin büyüklüğü gibi hususlar üzerinde durulmuştur. Kazanın, büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığı, taşımacılık ve tarla sürmede kullanılan hayvanların neler olduğu ve arıcılık faaliyetleri ile halkın elinde bunlardan ne kadar bulunduğunun da ortaya konması amaçlanmıştır.

  • 
  İncele
• ArticleYalnız künye2018/r/ebyu/22604
  Bergama’nın arkeolojik önemi ve almanların bu sahadaki arkeolojik çalışmaları

  Atar, Zafer; Karabulut, Asuman

  Batı Anadolu bölgesinde uygarlık tarihinin en eski ve en önemliyerleşim birimlerinden biri olarak ortaya çıkan Pergamon’unarkeolojik değeri, XIX. yüzyılın ortalarına doğru Almanların bu bölgedeyaptığı bir takım çalışmalarla keşfedilmiştir. Yapılan incelemelersonucunda, bu büyük kentin gerek izinli gerekse izinsiz yollarlaBerlin’de kurulan Pergamon Müzesi’ne aktarılmasına karar verilmiştir.Bu çalışmada, 1866 yılında Bergama’da başlayan kazı çalışmalarınınCumhuriyet dönemine kadarki sürecine değinilmektedir.

  İncele