Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 1

Araştırmacılar(1)

• Vanli, Murat

• ArticleAçık Erişim2026/r/ebyu/19251
  Adâlet Mefhumu Zaviyesinden Dîvân Şiirinde Mübalağa

  Vanli, Murat

  Şiirsel anlatımda sembolik unsurların kullanımı Arap şiirinin her döneminde karşılaşılan Şiire âhenk, selaset, zarafet ve letafet katan unsurların başında hiç şüphesiz ki söz sanatları gelir. Söz sanatları, yeknesaklıktan arındırıp çeşitli anlam tabakalarıyla mücehhez kılarak şiirin tekrar tekrar okunmasına imkân sağlar. Tenasüp, tezat, mübalağa, teşhis, teşbih, intak, tecâhül-i arif, telmih ve istifham gibi söz sanatları, şiirdeki bu güzelliği temin edip estetik derinliği ve anlam zenginliğini ziyadeleştiren başlıca unsurlardandır. Bu sanatlar içerisinde mübalağa, şiirin hayâl ufkunu genişleten ve anlatımı etkileyici kılan en mühim ve en müessir âmillerin arasında yer alır. Okuyucuyu ulaşılmazlara ulaştıran ve erişilmezlere eriştiren mübalağa, muhayyile kapılarını ardına kadar aralayarak şiirin tesir gücünü artırır. Nitekim şiirde yüksek tesire sahip hüsn-i talil, teşhis, intak ve tecâhül-i ârif gibi sanatların mübalağa ile merbut oluşu, bu sanatın şiir üzerindeki hükmünü teyit eder mahiyettedir. Dîvân şiirinde mübalağa çoğu zaman tabiat unsurları, hayvanlar, kuşlar, çeşitli varlıklar ve uhrevî kavramlar üzerinden kurulmuştur. Taranmış olan dîvânlarda yırtıcı hayvanlardan kurt, aslan ve kaplan; sürüngenlerden yılan ve timsah; kuşlardan doğan, şahin, kartal, baykuş, karga, çaylak ve bülbül; böceklerden kelebek ve karınca; otçul hayvanlardan ceylan, geyik ve koyun; diğer hayvanlardan balık, horoz ve kedi gibi unsurlar zikredilmiştir. Bunun yanı sıra tabiatla ilgili olarak ilkbahar ve sonbahar gibi mevsimler; bahar yeli, hazan yeli, kuzey rüzgârı ve seher yeli gibi rüzgârlar; gül, lâle ve nergis gibi çiçekler; servi ve çınar ağaçları; bulut, yıldırım, yağmur ve güneş gibi kavramlar; mûsikî âletlerine dair ney, çeng, rebâb, def, tanbur, davul, zurna, berbât ve erganûn gibi âletler de mübalağa bağlamında anılmıştır. Ayrıca âhirete dair kıyamet sûru, mahşer meydanı, mizan, cennet ve cehennem; melekler, şeytan ve felekler de mübalağalı anlatımın kendisini hissettirdiği unsurlar arasında yer almıştır. Bu makalede, mübalağa hakkında oldukça muhtasar bilgi verildikten sonra Dîvân şiiri sahasında 14. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar şairlerin neşredilmiş dîvânları incelenmiştir. Çalışmada önde gelen şairlerin yanı sıra meşhur şairlerin gölgesinde kalan yahut hak ettiği ilgiyi göremeyen şairlerin dîvânları da değerlendirilmiştir. Bu çerçevede adâlet mefhumunun mübalağa sanatıyla ne derecede münasebettar biçimde işlendiği üzerinde durulmuş, mübalağanın Türk Dîvân şiirinde hangi suretlerde ve bağlamlarda yer aldığı tetkik ve tespit edilmiştir.

  İncele
• ArticleAçık Erişim2022/r/ebyu/20381
  Yunus Emre’nin Şiirlerinde Dünya Tasviri

  Vanli, Murat

  13. yüzyılın sonları ile 14. yüzyılın başlarında yaşadığı düşünülen Yunus Emre’nin (ö. 720/1320 ?) tarihi şahsiyeti menkıbelerle iç içe geçmiş durumdadır. Mutasavvıf kimliğinin yanı sıra büyük bir şair olan Yunus Emre, daha 14. yüzyıldan başlayarak Âşık Paşa, Kaygusuz Baba gibi kıymetli takipçiler bulmuş, şöhretiyle günümüze kadar ulaşmış ve aradan geçen 700 senede binlerce şairi etkilemiştir. Yunus Emre'nin seyr ü sülûk ehline nasihatlarını içeren ve 600 beyitten oluşan mesnevi nazım şeklinde yazılmış Risâletü’n-Nushiyye ve 417 şiirden müteşekkil Divan’ı olmak üzere iki eseri mevcuttur. Bu makalede, Divan'ındaki şiirlerinden hareketle Yunus Emre'nin dünya hakkındaki düşüncelerini tespit ve tahlil edeceğiz. Onun, dünyanın yaratılışı hakkındaki düşüncelerini, dünyayı benzettiği unsurları, dünya ile mukayese ettiği mefhumları ve dünya hakkındaki umumî telakkilerini ele alacağız. Bu makalede, millî ve Türkçenin kurucu şairi olan Yunus Emre’nin Divanı’ndan hareketle metin merkezli verilerin incelenmesi yöntemiyle dünya hakkındaki duygu ve düşünce tasavvuru ortaya konulmuştur.

  İncele
• ArticleAçık Erişim2021/r/ebyu/20308
  Evil Morality Conception in Diwan Poetry

  Vanli, Murat

  In this article, after giving a brief information about good morals, the elements of morality,\rwhich are also called with phrases such as “disgrace, makārih al-ahlak, bad habits, bad actions,\rinsulting behaviors”, are discussed as the main content based on the poems of Diwan poets. In\rthis way, based on the diwans of distinguished poets who performed poetry in the 13th century, when Turkish poetry began to evolve, and until the 19th century, when it met modern\rpoetry, it was tried to reveal how the issue of morality was evaluated in Diwan poetry. For this\rreason, the great poet Yunus Emre, who is considered the cornerstone of Turkish poetry, and\rdiwans of the poets who lived in the following centuries such as Ahmed-i Dāī, Şeyhī, Ahmet\rPasha, Necātī Bey, Bākī, Fuzūlī, Fehīm, Nāilī, Ömer Nefī, Yusuf Nābī, Nedīm, Şeyh Gālib, Şeref\rHanım, Laylā Hanım were examined and analyzed, and the manifestation of evil morality in\rDiwan poetry was determined in their works. The opinion that the implied moral qualities\rhave an important place in poetry, and therefore in literature, as in our religion, is reinforced\rwith quotations from the diwans.\r

  • 
  İncele