Endülüslü muhaddis kâdî mühelleb b. ebî sufre’nin buhârî rivayeti

Endülüslü muhaddis Mühelleb b. Ebî Sufre (v. 435/1044), "Buhârî Rivâyeti" ile meşhur olmuştur. Üçüncü nesil Buhârî ravileri Asîlî (v. 392/1002) ile Kâbisî'den (v. 403/1012) sema yoluyla rivâyette bulunmuş bir Buhârî ravisidir. Endülüs'e el-Câmiu's-Sahih'in girmesi ve tanınmasında etkili olan fakîh muhaddislerdendir. Hocalarından sema yoluyla aldığı Buhârî nüshalarını karşılaştırıp el-Câmiu's-Sahih'e dair rivayet farklılıklarını en derli toplu şekilde el-Muhtasaru'n-Nasîh adlı Buhârî rivayetinde toplamıştır. Bu çalışmasında o, hadisleri isnadıyla nakledenlere (müsnîd), hadisten hüküm çıkaranlara (fakîh), rivâyetleri metin ve senediyle ezberleyip nakledenlere (hafız) Buhârî rivâyetini en doğru şekilde tespit edip ulaştırma gayreti içindedir. Muhtasar'ı, Buhârî rivâyetlerinin tetkik edilmiş güvenilir nüshalarına dayanması bakımından önemlidir. Bu eserinde o, rivayet farklılıklarını ortaya koyar, rivâyetin tam olanını tercih eder, râvî ziyadelerini birleştirir. Dârekutnî ile hiç görüşmeyen Mühelleb, Endülüs'te Buhârî'nin ta'liklerine ilk defa dikkat çeken bir âlimdir. Bu makalede Mühelleb'in, Buhârî'nin Sahih'ini muhtelif rivâyet ve nüshalarından istifade etmek suretiyle Muhtasar'ını nasıl tertip ettiğine dair rivâyet metodu incelenecektir