Araştırmacılar(17)

• Aktepe, Orhan
• Aydeniz, Husnu
• Baltaci, Halil
• Çelik, Ahmet
• Dölek, Adem
• Erkmen, Hatice Altundal
• Erkmen, Recep
• Güner, Salih
• Hayat, Zeynelabidin
• Kaya, Muhammed Talha
• Polat, Mahmut
• Polater, Kadir
• Saglam, Hadi
• Sönmez, Mustafa
• Şen, Ahmet
• Taştekin, Osman
• Tozlu, Ibrahim

• ArticleAçık Erişim2026/r/ebyu/18727
  THE POETİCS OF CİVİLİZATİON: FROM CONQUEST TO COLLAPSE İN ANDALUSİAN ARABİC POETRY

  Üstün, Mahmut; Sen, Ahmet; Çiçek, Yeliz; Dagli, Erkan

  This study examines Andalusian Arabic poetry not merely within the framework of literary genres or chronological periods, but as an aesthetic locus of memory reflecting the emergence, maturation, and dissolution of a civilization. The study explores the intricate relationship between poetry, political power, social structure, and cultural identity across the historical trajectory spanning from the initial conquest in 711 to the fall of Granada in 1492. The research demonstrates that while the classical poetic tradition centered in the East remained dominant during the periods of conquest and initial organization, geographical nuances, emotionality, and local elements progressively permeated the poetry. It is revealed that during the Caliphate and the Muluk al-Tawa'if (Taifa) periods, poetry reached its aesthetic zenith, evolving into a discourse that legitimized political power through panegyrics, descriptive verses, and nature poetry. Furthermore, the study emphasizes that uniquely Andalusian genres such as the Muwashshah served as the poetic expression of a multicultural and multilingual societal structure. In the Nasrid period, it is identified that poetry was primarily shaped around themes of sorrow, loss, and melancholy; specifically, in the works of Abu al-Baqa al-Rundi and his successors, the transformation of Al-Andalus into a 'civilization of memory' is reflected as a form of aesthetic resistance. By making the interaction between political history and aesthetic consciousness visible, the study aims to demonstrate how a civilization is constructed and dissolved through a poetic memory.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleYalnız künye2026/r/ebyu/11576
  The concept of Muridism in studies of Caucasian history

  Karataş, Ali İhsan; Kaya, Muhammed Talha; Hasanov, Nariman

  The Russian Empire sought to control the Caucasus from the eighteenth century as part of its expansionist policy in Asia and Europe. However, this effort resulted in significant human, economic and temporal losses, delaying Russia's expansion. Scholars have since examined the prolonged war and heavy casualties in the region. The Caucasian struggle for independence has generally been portrayed in the literature as the Muridism movement or a mystical-fanatical ideology, a characterization that has persisted to the present day. However, this approach overshadows the military and political achievements of the Caucasians. Moreover, this widely accepted yet scientifically unsubstantiated notion has led to research being built on a weak and unfounded basis. This study examines primary sources chronologically and comparatively using document and content analysis. As a result, no evidence was found to support the claim that a radical or fanatical movement emerged during the nineteenth-century Caucasian struggle against the Russian Empire.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleAçık Erişim2026/r/ebyu/10327
  The Representation of Human Relations in Arabic Poetry of the Abbasid Era

  Üstün, Mahmut; Şen, Ahmet; Çiçek, Yeliz

  This study examines Abbasid-era Arabic poetry not merely within the framework of literary genres and aesthetic characteristics, but as a representation of human relations shaped by the historical, social, and cultural dynamics of the period. The multicultural fabric of the Abbasid State, its pursuit of political stability, social stratification, and intellectual dynamism transformed poetry into both a sophisticated art form and a functional medium for reflecting complex social interactions. Within this context, poetry assumed a pivotal role in contextualizing the relationships between the individual and authority, the poet and the protector, the person and society, and the human and death. This study examines classical genres such as madih (panegyric), hija (satire), and ritha (elegy) from a literary history perspective, analyzing how each genre constructs, transforms, and reproduces human relations. While panegyric poems render visible power dynamics based on patronage, loyalty, and reciprocity; satirical poems reflect interpersonal tensions through social conflict, defamation, and symbolic violence. Furthermore, through themes of death, mourning, and loss, ritha (elegy) highlights the concepts of loyalty, belonging, and collective memory, thereby transforming individual grief into a shared social sensibility. Adopting a text-centered and contextual methodology, this study demonstrates that Abbasid poetry cannot be conceptualized independently of historical events, social structures, and human experiences. Consequently, it can be argued that Arabic poetry of the Abbasid period serves as a dynamic cultural sphere where human relations are constructed through aesthetic language, and where social values, ethical standards, and historical consciousness are transmitted via literary texts.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleYayıncıda açık erişim2025/r/ebyu/19496
  Kozmolojik ve Teleolojik Delillerin Sınırları ve İlahi Sıfatlar: Eş‘arîlik ve Fahreddîn er-Râzî

  Erkmen, Recep

  Eş‘arîler, kozmolojik ve teleolojik argümanların ilâhî sıfatlar hakkında katî bilgi verdiği düşüncesine karşı ihtiyatlı bir tutum sergilemiş ve akıl temelli teolojik açıklamaların içerdiği sorunları ele almışlardır. Bu bağlamda, Eş‘arîlik, ilâhî sıfatların mutlaklığını (mükemmelliğine) pozitif (ya da doğal) bir teoloji üzerinden izah etme girişiminde insan aklının karşılaşabileceği epistemik zorlukları vurgulamış ve vahyin zorunluluğunu, mevcut akılcı teolojik yaklaşımlar üzerinden tartışarak temellendirmeyi tercih etmiştir. Bununla birlikte aklı bütünüyle reddetmek yerine onu belirli sınırlar içerisinde bir bilgi kaynağı olarak temel almış ve kendi kelâmî çerçevesini oluşturmuştur. Bu kapsamda, (mutlak) ilâhî sıfatlar meselesini ele alan makale, kozmolojik ve teleolojik argümanların aklî sınırlarını, Eş‘arîliğin tesis ettiği prensipler çerçevesinde ve Fahreddîn er-Râzî’nin bakış açısıyla değerlendirmektedir. Duyuların verilerini bir bilgi kaynağı olarak temel alan kelâm, duyulara konu olan âlemden yola çıkarak akılla metafizik âlem hakkında bilgi üretebilmektedir. Aklin kullanımına bağlı olarak şekillenen kelam ekolleri içerisinde, mahza akılcı (rasyonalist) teolojiye temkinli yaklaşmayı tercih eden Eş‘arî kelâmcıları ve özellikle Fahreddîn er-Râzî, aklın sınırlarını yalnızca metafizik bağlamda değil, duyular âlemi çerçevesinde de eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutmuştur. Bu bağlamda, Eş‘arîlik açısından aklî bilginin sınırlarını ve imkânlarını üç temel soru çerçevesinde ele almak mümkündür: i) İnsan, aklî ve entelektüel kapasitesi doğrultusunda bir varlığın mevcudiyetini kesin bilgi (katiyyet) seviyesinde bilebilir mi? ii) Eğer bir varlığın mevcudiyeti kesin olarak bilinebiliyorsa, bu varlığın özellikleri veya sıfatları hakkındaki bilginin kesinlik (katiyyet) sınırları nelerdir? iii) Fizikî âlemden hareketle ve vahiyden bağımsız olarak, ilâhî sıfatlar hakkında kapsamlı ve kesin bir teoloji oluşturmak mümkün müdür? Eş‘arîlik, nazar ve istidlâl yöntemleri aracılığıyla Allah’ın varlığının ispat edilebileceğini savunarak birinci soruya olumlu bir yanıt vermektedir. Makale, Eş‘arîlerin bu tutumunu derinlemesine incelemese de bu konuya kısmen temas etmektedir. Ancak ikinci soru bağlamında, Eş‘arî kelâm düşüncesi ve özellikle Fahreddîn er-Râzî’nin yaklaşımı, katiyyât-zanniyyât ayrımı çerçevesinde kritik bir farklılaşma göstermektedir. Râzî, negatif teoloji (tenzîhî/selbî yaklaşım) ekseninde şekillenen kelâm anlayışında, ilâhî sıfatlar hakkında elde edilen bilgilerin katiyyât-zanniyyât bağlamında statüsünü problematize etmiş ve mutlak kesinlik taşıdığı varsayılan bazı açıklamaların aslında zannî bilgi kategorisinde değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştur. Makalenin üzerinde yoğunlaştığı temel mesele ise üçüncü soruya verilen yanıtlardır. Râzî’nin analizleri, özellikle fiziksel âlemden hareketle Tanrı’nın sıfatlarına dair kesin sonuçlara ulaşılabilme ihtimalini sorgulamaktadır. Ona göre gözlemlenebilir dünyaya dair insan bilgisinin büyük ölçüde varsayımsal kabuller üzerine inşa edilmesi, Tanrı hakkında bu yolla ulaşılan sonuçların da katiyyetten yoksun olmasına yol açmaktadır. Bu doğrultuda, eserden müessire doğru geliştirilen argümanların Tanrı’nın zâtı ve sıfatları hakkında tam anlamıyla kesin bilgi sağlayamayacağı fikri, dolayısıyla vahiyden bağımsız olarak, kozmolojik ve teleolojik argümanlarla özellikle mutlak ilâhî sıfatlar meselesini açıklamanın imkânını bir soruna dönüştürmektedir. Bu makale, metin analizi yolu ve diyalektik yöntem ile Fahreddîn er-Râzî’nin Eş‘arî kelâmının anlaşılmasına yaptığı katkıları ele alarak, akıl temelli bir teolojinin sınırlarını yeniden gözden geçirmeyi amaçlamaktadır. Râzî’nin eleştirel tahlilleri, klasik yaklaşımların bilgi değerini sorgulamakta ve Eş‘arîliğin iç dinamikleri çerçevesinde fizik âlem üzerinden çıkış yapan argümanların kesinliğini tartışmaya açmaktadır. Bu bağlamda, Râzî’nin analizleri hem klasik İslam düşüncesindeki iç tartışmalara ışık tutmakta hem de akıllı tasarım veya ince ayar argümanı gibi modern felsefî ve teolojik bağlamlarda sürdürülen tartışmalara Eş‘arî bir perspektif sunmaktadır.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleAçık Erişim2025/r/ebyu/11408
  The Perception of Women in Early Psychology of Religion: A Study in the Context of the Disciplinary Developments of Psychology of Women and Psychology of Religion; [Erken Dönem Din Psikolojisinde Kadın Algısı: Kadın Psikolojisi ve Din Psikolojisinin Gelişim Süreçleri Bağlamında Bir İnceleme]

  Erkmen, Hatice Altundal

  This study undertakes a critical examination of how key figures, William James, Sigmund Freud, and Carl G. Jung, who impacted the development of the psychology of religion, conceptualized women within their theoretical frameworks. It addresses a substantial gap in the literature concerning the insufficiently examined and asymmetrical representation of women in early psychological theories of religion. The analysis begins by tracing the emergence of the psychology of women as a separate subdiscipline, developed in response to sexist assumptions and theories embedded within mainstream psychology and shaped by the socio-cultural and scientific contexts of the nineteenth and early twentieth centuries. This historical analysis brings into focus the conditions under which early theories in the psychology of religion were developed. The study does not adopt a feminist theoretical approach; instead, it examines the historical realities and ongoing role of discriminatory frameworks within the field. Focusing on persistent methodological limitations, particularly the lack of appropriate tools for capturing women’s religious experiences, it employs discourse analysis and literature review to show how these early theorists reinforced patriarchal ideologies, which led them to treat women’s spiritual and religious subjectivities in asymmetrical and biased ways. The study further identifies key parallels and similarities between early psychology and the psychology of religion in their constructions of femininity and masculinity. While not proposing direct solutions, this research contributes to the field by uncovering historical biases and encourages future scholarship to critically reassess male-centered frameworks and to develop more inclusive and nuanced methodologies that better account for the complexity of women’s religious lives.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleAçık Erişim2024/r/ebyu/18116
  The Problem of Proofs for God's Existence Between Physics and Metaphysics: A Critique of Theology and Philosophy

  Erkmen, Recep

  This article examines Islamic thought in general and theology in particular in terms of the relationship between physics and metaphysics, based on Aristotle's Physics VIII, and reevaluates Averroes' (d. 595/1198) criticism of Avicenna (d. 428/1037) and Ash`ari theology regarding the matter of proof for God's existence. Averroes claims that the Ash`ari theology lacks metaphysics, so the huduth evidence (the proof of contingency) contains structural problems. Drawing from Averroes' analysis, the cosmological arguments revolving around theologians' proof of God's existence from the universe's contingency have developed into a profoundly intricate framework, generating polemics to the extent that even scholars in the field struggle to grasp its intricacies. Expanding on this point, theologians' efforts to establish God's existence often exacerbate rather than alleviate complexities surrounding the relationship between contingency and eternity (physics and metaphysics). On the other hand, Averroes maintains his silence against Avicenna and Avicenians, who seem to have solved the main problems regarding the eternal-temporal dichotomy through metaphysics, and criticizes them for rendering Aristotelian physics inactive in the proof of Necessary Being. Conversely, Averroes remains unconvinced by the theologians' cosmological/ physics-based arguments through the proof of contingency. However, when viewed from the perspective of Averroes, the theologians were neither able to solve the problem of the relationship between eternal and temporal with metaphysical propositions nor were they able to correctly apply physical principles in their cosmological arguments. The assertion that theologians could not implement physics accurately also carries the insinuation that they failed to formulate a coherent metaphysical framework. Is Averroes right, and do Avicenna's and the theologians' proofs for God's existence contain structural problems regarding the physics-metaphysics relationship? Is physics still necessary in terms of proof of God's existence? Or is physics sufficient to prove God's existence? Is it possible to have a proof for God's existence without metaphysics? What kind of problems does neglecting physics or metaphysics cause? The study will examine these questions from various perspectives.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleYayıncıda açık erişim2023/r/ebyu/20258
  Dilbilimsel Tipoloji Ve Arapçanın Dünya Dilleri Arasındaki Yeri

  Şen, Ahmet; Akdağ, Soner

  Dilbilimin önemli disiplinlerinden biri olan dilbilimsel tipoloji, dilleri birçok açıdan inceleyip sınıflandıran bir bilimdir. Dillerin daha çok yapısal özelliklerine odaklanan tipoloji, belirlediği bazı parametrelerle dilleri incelemekte ve diller arasındaki farklılık ve benzerlikleri incelemektedir. Bu açıdan Arapça tipolojik araştırmalara konu olan yaşayan dillerden biridir. Bu araştırmada önce dilbilimsel tipoloji genel hatlarıyla tanımlanmış, sonra da Arapçanın çeşitli açılardan dünya dilleri arasındaki yeri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın son kısmında ise Arapçanın bazı önemli tipolojik özellikleri ele alınmış ve dâhil olduğu filumun Nostratik olması, içinde bulunduğu dil ailesinin Afro-Asyatik olması, bünyesinde yer aldığı dil grubunun Semitik olması, ana dili konuşurlarının nüfusu açısından dünyanın en büyük ilk 4 dili arasında yer alması v.b. gibi ulaşılan bulgular, sonuç bölümünde listelenmiştir.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ReviewYalnız künye2023/r/ebyu/20021
  Secularization burhan işliyen, secularization, türkiye diyanet vakfı publıcatıons, ankara, 2018, 236 p. ısbn: 9786057580009

  Sönmez, Mustafa

  Secularization, means disrupting the balance of the world and the hereafter in favor of the world. It is the worshiping attachment of man to his lustful desires, worldly possessions and positions. Although, he knows and believes in the hereafter, he prefers the temporary benefits of the world to the eternal blessings of the hereafter. This situation, St. in the words of the Prophet, it is the source of all evil. Secularization is also a spiritual and contagious disease and is as old as human history. The causes of secularization, ‘the attraction of the world and its blessings, the love of the world, the greed to accumulate and accumulate goods based on this love, ambition to gain power and fame, weakness in the consciousness of the hereafter, the desire for eternity, a person sees himself as sufficient and thinks that he is not in need of Allah, stinginess (shuhh) etc. settled in the human soul, situations such as 'are the causes of secularization'. The remedy is to strengthen our faith, it is to live a life in the circle of taqwa within the framework of the Qur'an and Sunnah. Our aim in introducing this work is to warn the reader against the disease and danger of secularization.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ReviewYalnız künye2023/r/ebyu/19950
  Kuzey Afrika Kelâmı Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî’nin Kelâm Anlayışı

  Sönmez, Mustafa

  Kuzey Afrika Kelâmı Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî’nin Kelâm Anlayışı adlı bu eserde Yazar, es-Senûsî’nin şahsında Kuzey Afrika’nın siyasi, sosyal, dinî, tarihî ve kültürel yapısına dikkat çekmiştir. Yazar, eserinde Eş‘ârîliğin bu coğrafyaya girişi ve yerleşmesi serüvenini anlatmıştır. O, es-Senûsî’nin gerek yazdığı eserleriyle ve gerekse yetiştirdiği talebeleri aracılığıyla yaşadığı döneme damgasını vurduğunu ve bölgede Eş‘ârîliğin yerleşmesinde ikinci derecede söz sahibi olduğunu ifade etmiştir. Kelâm ilminin konularını ulûhiyyet ve nübüvvet olarak ikiye irca eden es-Senûsî’nin, tasavvufî yönünün de olması nedeniyle, sistemini “akâidî kelâm” üzerine kurduğuna ve bu vesile ile halk üzerinde büyük etki sahibi olduğuna dikkat çeker. es-Senûsî’nin, Kelâm sisteminde akıl-nakil ilişkisinde akla büyük önem vermekle beraber, ‘Kitap, Sünnet ve Selefin icmâı’ diyerek nakli de esas aldığı görülür. Onun amacı, “doğru bir itikad yayarak halkı ıslah etmek ve onları taklitten kurtarmak” şeklinde özetlenebilir.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele
• ArticleAçık Erişim2023/r/ebyu/13275
  Sharia Ruling on Trading the Stock of Mixed Companies under the Stock Standard issued by the Shariah Board of the Participation Banks Association of Turkey

  Hayat, Zeynelabidin

  Purpose: The main objective of this research is to perform a critical analytical study of the controls estab-lished by the stock standard issued by the Shariah Board of the Participation Banks Association of Turkey (TKBB), which comprises the conditions for the permissibility of trading the stocks of mixed companies. Methodology: We apply the critical analytical method. We extrapolate the opinions of contemporary scholars on the sharia ruling regarding trading the stock of mixed companies. Findings: We have found that the stock standard of TKBB made some additions regarding the conditions for permissibility of trading the stock of mixed companies and the percentages of prohibited transactions that are allowed in these companies. On the other hand, it appears that the conditions set by the standard contain some points that may be grounds for observation and criticism, e.g., a failure to calculate the rate of inflation from riba, a lack of differentiation among some forbidden transactions, and an absence of any clarification of what is forbidden in relation to forward exchange contracts. Originality: This study is the first of its kind to address one of the standards of TKBB, which may be a reason to study other standards issued by this board.

  RDL Kalıcı Kaydıİncele